เพลง: กรรมพาไป ปัญญาพาพ้น หลักธรรมจากอังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต วรรคที่ไม่สงเคราะห์เป็นปัณณาสก์ กรรมวรรค
[บทที่ ๑]
ทุกสิ่งที่คิด ทุกสิ่งที่ทำ
ล้วนมีผลตามเหตุที่สร้างไว้
กาย วาจา และใจ
ล้วนเดินทางไปตามกรรม
กรรมดำ เมื่อทำด้วยความเบียดเบียน
ย่อมนำความทุกข์เวียนเข้ามา
กรรมขาว เมื่อใจเมตตา
ย่อมนำสุขมาเป็นผล
[ท่อนก่อนฮุก]
แต่ทางธรรมไม่ได้สอนเพียง
ให้เปลี่ยนกรรมดำเป็นกรรมขาว
ยังมีทางที่ลึกกว่านั้น
คือปล่อยวางกรรมทั้งหลาย
[ฮุก]
กรรมดำ วิบากดำ
กรรมขาว วิบากขาว
ดำและขาว ผลก็คลุกเคล้า
สุขและเศร้าเปลี่ยนไปตามกรรม
กรรมไม่ดำ กรรมไม่ขาว
คือทางแห่งปัญญางาม
ละเหตุแห่งกรรมทุกยาม
ก้าวข้ามความผูกพันของกรรม
[บทที่ ๒]
ไม่ฆ่าสัตว์ ไม่ลักทรัพย์
ไม่ประพฤติผิดในกาม
ไม่พูดเท็จ ไม่ดื่มสิ่งมอมเมา
รู้จักเบา รู้จักยับยั้งใจ
ไม่พูดร้าย ไม่ส่อเสียด
ไม่พูดเพ้อเจ้อให้ใครหวั่นไหว
มีเมตตา มีสัมมาทิฐิในใจ
เดินบนทางธรรมด้วยความมั่นคง
[ฮุก]
กรรมดำ วิบากดำ
กรรมขาว วิบากขาว
ดำและขาว ผลก็คลุกเคล้า
สุขและเศร้าเปลี่ยนไปตามกรรม
กรรมไม่ดำ กรรมไม่ขาว
คือทางแห่งปัญญางาม
ละเหตุแห่งกรรมทุกยาม
ก้าวข้ามความผูกพันของกรรม
[สะพานเพลง]
โสดาบัน ก้าวพ้นความตกต่ำ
สกทาคามี ลดราคะโทสะโมหะ
อนาคามี ละเครื่องร้อยรัดห้า
อรหันต์พ้นอาสวะ ด้วยปัญญา
คบคนดี ศีลก็เจริญ
สมาธิเจริญ ปัญญาก็สว่าง
วิมุตติเป็นปลายทาง
เมื่อใจเดินอย่างถูกธรรม
[ท่อนจบ]
กรรมอยู่ที่เจตนา
ปัญญาพาให้เห็นความจริง
เมื่อรู้เหตุแห่งทุกสิ่ง
จิตย่อมหยุดวิ่งตามกรรม
ทำดีเพื่อขัดเกลาใจ
ใช้ปัญญาเพื่อก้าวข้าม
จากกรรม สู่ความพ้นกรรม
จากความมืดงามสู่แสงธรรม
กรรม ๔ ประการ พระพุทธเจ้าทรงชี้ “การกระทำย่อมมีผล” พร้อมเปิดทางสู่ความสิ้นกรรม
หลักธรรมจากพระไตรปิฎกชี้ กรรมไม่ได้มีเพียงดีหรือชั่ว แต่มีทั้งกรรมดำ กรรมขาว กรรมทั้งดำทั้งขาว และกรรมไม่ดำไม่ขาว ซึ่งนำไปสู่ความสิ้นกรรม
หลักธรรมใน กรรมวรรคที่ ๔ แห่งพระสุตตันตปิฎก อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๑ นำเสนอคำสอนสำคัญเกี่ยวกับ “กรรม” โดยพระพุทธเจ้าทรงจำแนกกรรมออกเป็น ๔ ประการ พร้อมอธิบายถึงลักษณะของการกระทำและผลที่ตามมาอย่างเป็นระบบ
พระพุทธเจ้าตรัสถึง กรรมดำมีวิบากดำ กรรมขาวมีวิบากขาว กรรมทั้งดำทั้งขาวมีวิบากทั้งดำทั้งขาว และกรรมไม่ดำไม่ขาว มีวิบากไม่ดำไม่ขาว ซึ่งเป็นไปเพื่อความสิ้นกรรม
สาระสำคัญของกรรมดำ คือ การกระทำทางกาย วาจา และใจที่มีความเบียดเบียน อันนำไปสู่ผลที่เป็นทุกข์ ส่วนกรรมขาวหมายถึงการกระทำทางกาย วาจา และใจที่ไม่มีความเบียดเบียน อันนำไปสู่ผลที่เป็นสุข ขณะที่กรรมทั้งดำทั้งขาวหมายถึงการกระทำที่มีทั้งส่วนเบียดเบียนและไม่เบียดเบียน จึงให้ผลทั้งสุขและทุกข์ระคนกัน
อย่างไรก็ตาม หลักธรรมไม่ได้หยุดอยู่เพียงการแนะนำให้สร้างกรรมดี เพราะยังกล่าวถึง “กรรมไม่ดำไม่ขาว” ซึ่งหมายถึงเจตนาที่มุ่งละกรรมดำ ละกรรมขาว และละกรรมทั้งดำทั้งขาว อันเป็นแนวทางไปสู่ ความสิ้นกรรม
ในอีกตอนหนึ่ง พระพุทธเจ้าทรงยกตัวอย่างกรรมดำอย่างเป็นรูปธรรม ได้แก่ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม การพูดเท็จ และการดื่มสุราเมรัยอันเป็นที่ตั้งแห่งความประมาท ขณะที่กรรมขาว ได้แก่ การงดเว้นจากการกระทำเหล่านั้น
คำสอนยังขยายไปถึงกรณีกรรมหนัก เช่น การฆ่ามารดา การฆ่าบิดา การฆ่าพระอรหันต์ การมีจิตประทุษร้ายต่อพระตถาคตจนถึงขั้นทำพระโลหิตให้ห้อขึ้น และการทำสงฆ์ให้แตกกัน ซึ่งถูกจัดอยู่ในฝ่ายกรรมดำ
ตรงกันข้าม ผู้ที่งดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ลักทรัพย์ ประพฤติผิดในกาม พูดเท็จ พูดส่อเสียด พูดคำหยาบ พูดเพ้อเจ้อ ไม่มากด้วยความเพ่งเล็ง ไม่มีจิตพยาบาท และมีความเห็นชอบ ย่อมถูกจัดอยู่ในฝ่ายกรรมขาว
หลักธรรมยังชี้ให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่าง กายกรรม วจีกรรม มโนกรรม และทิฐิ โดยผู้ประกอบด้วยการกระทำและความเห็นที่มีโทษ ย่อมมีผลแห่งความทุกข์ ส่วนผู้ประกอบด้วยการกระทำและความเห็นที่ไม่มีโทษ ย่อมมีผลเป็นสุข เปรียบเสมือนการเกิดในนรกและสวรรค์ตามเหตุปัจจัยแห่งการกระทำ
อีกประเด็นสำคัญคือ พระพุทธเจ้าทรงแสดง สมณะ ๔ ระดับ ได้แก่ พระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามี และพระอรหันต์ โดยเป็นระดับของการละกิเลสและความก้าวหน้าทางจิต จนถึงเจโตวิมุตติและปัญญาวิมุตติอันหาอาสวะมิได้
นอกจากนี้ พระพุทธองค์ยังทรงชี้ถึงประโยชน์ของการคบหาสัปบุรุษว่า ผู้ที่อาศัยสัปบุรุษย่อมสามารถเจริญในคุณธรรมสำคัญ ๔ ประการ คือ ศีลที่เป็นอริยะ สมาธิที่เป็นอริยะ ปัญญาที่เป็นอริยะ และวิมุตติที่เป็นอริยะ
สาระจากกรรมวรรคจึงมิใช่เพียงคำสอนเรื่อง “ทำดีได้ดี ทำชั่วได้ชั่ว” ในความหมายอย่างง่าย แต่เป็นการชี้ให้เห็นว่า เจตนา การกระทำ และผลของการกระทำสัมพันธ์กัน และเป้าหมายสูงสุดของการปฏิบัติธรรมมิใช่เพียงการเปลี่ยนจากกรรมชั่วไปสู่กรรมดีเท่านั้น หากแต่คือการพัฒนาปัญญาจนสามารถละเหตุแห่งกรรมและก้าวพ้นวงจรแห่งกรรมได้
ในมุมมองร่วมสมัย หลักกรรม ๔ ประการสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับชีวิตประจำวันได้ตั้งแต่การตัดสินใจ การพูด การทำงาน ความสัมพันธ์กับผู้อื่น ตลอดจนการใช้เทคโนโลยีและสื่อสังคมออนไลน์ เพราะทุกการกระทำล้วนมีเจตนาและผลกระทบตามมา
ข้อคิดสำคัญจากกรรมวรรคจึงอยู่ที่การหยุดพิจารณาก่อนลงมือทำว่า สิ่งที่กำลังคิด พูด หรือกระทำนั้นกำลังสร้างความเบียดเบียน สร้างความสุข หรือกำลังนำจิตไปสู่การพ้นจากเหตุแห่งทุกข์
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น