Buddhist AI Peacebuilding to End “Disembodied” World War III: A Case Study of the Escalating U.S.–Iran Conflict

This article analyzes the concept of “disembodied warfare” in the 21st century—warfare that transcends physical battlefields and increasingly relies on artificial intelligence (AI) and cyberwarfare as primary weapons. Drawing on the case study of the escalating conflict between the United States and Iran in 2026, the report illustrates how structural violence now unfolds through advanced technological systems rather than conventional armed confrontation.

As a constructive response, the article proposes the framework of Buddhist AI Peacebuilding, which applies the Four Noble Truths and the Noble Eightfold Path to algorithmic design grounded in compassion and ethical responsibility. The aim is to reduce hatred and hostility within the digital sphere by embedding moral awareness into technological systems.

This strategy emphasizes the cultivation of practical wisdom, ensuring that technology functions as a mechanism for conflict prevention and peace promotion rather than as a force multiplier of violence. Ultimately, the article stresses that the key to ending modern forms of warfare lies not merely in machine intelligence, but in nurturing inner peace within the human heart—alongside sustainable technological governance.

Promoting the Buddhist Artificial Intelligence Model to Confront Unethical AI Used for Warfare: A Path to Humanity’s Survival

This source presents the geopolitical tensions between the U.S. government and technology companies as artificial intelligence is increasingly deployed as core infrastructure in military operations and lethal decision-making processes, leading to serious ethical disputes. The article underscores the risks of developing autonomous weapons that lack meaningful human control—technologies that could bring catastrophic consequences to humanity if left without a moral framework for governance.

In response to the growing trend of destructive technological applications, the “Buddhist Artificial Intelligence” model is proposed as a systemic solution for algorithm design. This approach emphasizes the integration of Buddhist principles and compassion-centered ethics into engineering practices, prioritizing the alleviation of suffering over harm.

In conclusion, the content calls on the global community to reconsider the trajectory of technological development—urging that moral integrity must advance alongside statistical intelligence in order to preserve peace and uphold human dignity.

AI for War Has Arrived—Will AI for Peace Catch Up?” Proposing a Framework of ‘Buddhist Artificial Intelligence’ as a New Path for the Digital Age

This article highlights how artificial intelligence technologies are being rapidly advanced for military missions and warfare, creating a deeply concerning ethical gap. While AI for war receives unprecedented levels of global military funding, AI for peace continues to suffer from limited budgets and insufficient institutional support.

In response, the author proposes the concept of “Buddhist Artificial Intelligence” as an alternative framework for grounding technology in moral foundations. Drawing upon core Buddhist principles—such as the cessation of suffering and non-harm—this approach seeks to embed ethical reasoning into algorithmic decision-making, rather than prioritizing profit or power alone.

Successful examples, such as the “Sabai Jai” chatbot, demonstrate that integrating Buddhist wisdom with digital innovation can genuinely foster inner peace and help reduce social conflict. This proposal thus represents a crucial turning point—redirecting AI from a potential instrument of destruction into a sustainable tool for peace and well-being for humanity in the future.

“Buddhist Logic” Opens a New Dimension in Thai Academia: Decoding the Philosophy of Nagarjuna Through the Perspectives of Sathien Phothinanta and Chamnong Thongprasert

This article examines the analysis of Buddhist logic within Thai academic circles, with particular emphasis on the Madhyamaka system of Nagarjuna. This tradition employs reasoning not as a tool for intellectual conquest in the manner of Western formal logic, but as a path toward liberation and the realization of Sunyata (emptiness).

The discussion highlights the role of Sathien Phothinanta as a foundational figure in shaping Thai understanding of Mahayana philosophy, as well as Chamnong Thongprasert, who systematically integrated the study of logic into Thailand’s monastic education system.

The catukoi (tetralemma) logical framework is presented as a method for dismantling rigid attachments to notions of self and for illuminating the interdependent structure of reality in accordance with the principle of dependent origination (paticca-samuppada).

Ultimately, in this perspective, logic functions as an epistemological instrument—a raft that enables human beings to cross beyond the limitations of language and conceptual thought, serving solely as a means to approach ultimate truth.

“ตรรกศาสตร์เชิงพุทธ” เปิดมิติใหม่วงวิชาการไทย ถอดรหัสปรัชญา พระนาคารชุน ผ่านสายตา เสถียร โพธินันทะ และ จำนงค์ ทองประเสริฐ

วงวิชาการพระพุทธศาสนาไทยคึกคักอีกครั้ง เมื่อเกิดการวิเคราะห์เชิงลึกเรื่อง “ตรรกศาสตร์เชิงพุทธ” ที่เชื่อมโยงปรัชญาอินเดียโบราณกับระบบการศึกษาสงฆ์ไทย ผ่านการตีความแนวคิดของพระนาคารชุน ผู้ก่อตั้งสำนักมัธยมกะ (Madhyamaka) และปราชญ์ไทยสองท่าน คือ เสถียร โพธินันทะ และจำนงค์ ทองประเสริฐ ซึ่งต่างมีบทบาทสำคัญในการวางรากฐานความเข้าใจเรื่องตรรกะ สุญญตา และวิภาษวิธีในสังคมไทย

ตรรกะเพื่อการหลุดพ้น ไม่ใช่เพื่อชัยชนะทางความคิด

รายงานวิเคราะห์ชี้ว่า ตรรกศาสตร์ในพระพุทธศาสนาแตกต่างจากตรรกศาสตร์ตะวันตกอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะระบบแบบอริสโตเติลและพีชคณิตแบบบูลีน ซึ่งมุ่งเน้น “ความจริงเชิงรูปแบบ” และความสมเหตุสมผลของข้อสรุป

ในทางกลับกัน ตรรกศาสตร์เชิงพุทธถูกใช้เป็น “เครื่องมือทางญาณวิทยา” เพื่อชี้ข้อจำกัดของความคิด มิใช่เพื่อสถาปนาความจริงสูงสุด เป้าหมายสูงสุดคือการดับทุกข์ มิใช่การเอาชนะทางอภิปรัชญา พระพุทธเจ้าทรงเตือนในกาลามสูตร มิให้เชื่อเพียงเพราะเหตุผลเชิงตรรกะ หากยังขาดประสบการณ์ตรง

นักวิชาการชี้ว่า นี่คือการวางรากฐานที่ทำให้พุทธตรรกะไม่ยึดติดกับกฎแบบ “ขาว-ดำ” หากแต่เปิดพื้นที่ให้เห็นความสัมพันธ์เชิงเหตุปัจจัย (ปฏิจจสมุปบาท) เป็นแกนกลาง

ปฏิวัติวิธีคิดด้วย “จตุสโกฏิ”

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในยุคมหายาน โดยเฉพาะผ่านผลงานของพระนาคารชุน ผู้พัฒนาวิภาษวิธีแบบ “จตุสโกฏิ” (Catuskoti) หรือระบบตรรกะสี่นัย ได้แก่

1. ยืนยัน

2. ปฏิเสธ

3. ทั้งยืนยันและปฏิเสธ

4. ไม่ทั้งยืนยันและไม่ปฏิเสธ

ต่างจากตรรกะคลาสสิกที่ยึดกฎความไม่ขัดแย้งและกฎแห่งการมีเพียงสองสถานะ จตุสโกฏิทำหน้าที่ “รื้อถอน” ความยึดมั่นในทุกมุมมอง มิใช่เพื่อเลือกคำตอบที่ถูกต้องที่สุด แต่เพื่อทำลายกรอบความคิดทั้งหมดที่นำไปสู่การยึดติด

ผลลัพธ์ปลายทางคือ “สุญญตา” ซึ่งมิใช่สุญนิยม แต่คือการตระหนักว่าทุกสิ่งล้วนปราศจากสวภาวะถาวร

พระโพธิสัตว์: ความย้อนแย้งเชิงตรรกะแห่งมหากรุณา

รายงานยังวิเคราะห์อุดมคติพระโพธิสัตว์ว่าเป็น “ความย้อนแย้งเชิงตรรกะ” ที่งดงาม พระโพธิสัตว์ตระหนักถึงความว่างและพร้อมบรรลุนิพพาน แต่เลือกดำรงอยู่ในสังสารวัฏเพื่อช่วยสรรพสัตว์

ในตรรกะคลาสสิก การอยู่ในกิเลสเพื่อดับกิเลสอาจดูขัดแย้ง แต่ในตรรกศาสตร์แบบมัธยมกะ สังสารวัฏและนิพพานต่างเป็นสุญญตา การไม่ยึดติดในทั้งสองจึงเป็น “ตรรกะแห่งมหากรุณา” มากกว่าตรรกะแห่งการหลีกหนี

เสถียร โพธินันทะ: สะพานเชื่อมมหายานสู่สังคมไทย

เสถียร โพธินันทะ ได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้บุกเบิกการอธิบายสุญญวาทในประเทศไทยอย่างเป็นระบบ ผ่านงานบรรยายและตำราหลายเล่ม ท่านเน้นหลัก “สัจจะสองระดับ” คือสมมติสัจจะและปรมัตถสัจจะ

เสถียรชี้ว่า แม้พระนิพพานก็ไม่ควรถูกยึดมั่น เพราะธรรมทั้งหลายโดยปรมัตถ์แล้วมีสภาวะเดียวคือสุญญตา ตรรกศาสตร์จึงเป็นเพียง “แพ” สำหรับข้ามฝั่ง มิใช่สิ่งที่ต้องแบกไว้ตลอดไป

จำนงค์ ทองประเสริฐ: ตรรกะในฐานะศิลปะแห่งการเปิดใจ

ด้านจำนงค์ ทองประเสริฐ ราชบัณฑิตผู้ได้รับการศึกษาจาก Yale University ได้นำตรรกวิทยาตะวันตกมาจัดระบบในวงการศึกษาไทย โดยมองว่าตรรกศาสตร์ไม่ใช่เพียงเครื่องมือคำนวณความจริงเท็จ แต่คือ “ศิลปะแห่งการนิยามความหมายและการให้เหตุผล”

บทบาทสำคัญของท่านคือการฝังรากวิชาตรรกศาสตร์ในระบบอุดมศึกษาสงฆ์ โดยเฉพาะที่ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ทำให้พระภิกษุนิสิตสามารถใช้เหตุผลเชิงวิเคราะห์ตอบโจทย์สังคมร่วมสมัยได้อย่างเป็นระบบ

อิทธิพลนี้ยังขยายสู่สถาบันการศึกษาสตรี เช่น วิทยาลัยมหาปชาบดีเถรี และ สาวิกาสิกขาลัย ที่ร่วมพัฒนาหลักสูตรเชิงพุทธปรัชญาในระดับสูง

ตรรกศาสตร์ในฐานะแผนที่ทางจิตวิญญาณ

บทสรุประบุว่า ตรรกศาสตร์เชิงพุทธมิใช่วิชาว่าด้วยการคิดอย่างมีเหตุผลเท่านั้น แต่เป็นกระบวนการทางจิตวิทยาและญาณวิทยาเพื่อปลดปล่อยมนุษย์จากพันธนาการของภาษาและความคิด

พระนาคารชุนใช้ “ตรรกะแห่งการปฏิเสธ” เพื่อทำลายความเชื่อในตัวตน เสถียร โพธินันทะ ทำหน้าที่ถ่ายทอดความลุ่มลึกนั้นสู่บริบทไทย ขณะที่จำนงค์ ทองประเสริฐ สร้างโครงสร้างทางการศึกษาให้ตรรกะกลายเป็นเครื่องมือแห่งการเปิดใจกว้าง

ท้ายที่สุด นักวิชาการสรุปว่า เมื่อข้ามพ้นห้วงแห่งความยึดมั่นได้แล้ว แม้แต่ตรรกศาสตร์เองก็เป็นเพียงแพที่ต้องวางลง เหลือเพียงความว่างที่ไม่ใช่ความว่างเปล่า หากคือความสัมพันธ์อิงอาศัยกันของสรรพสิ่งอย่างลึกซึ้งและเป็นเอกภาพ

 

Song: Ma Hug (Come Love)

By Dr. Samran Sompong and AI

(Intro)

Oh… the full moon shines in the clear sky,
Our hearts come to love the Dhamma.

---

(Verse 1)

On the full moon of the third lunar month, moonlight overflows,
Hearts once wounded now let the Dhamma lead the way.
The Ovada Patimokkha echoes within,
Abandon evil, do good, purify the mind in light.

This Magha Puja is not merely circling with candles,
But circling diligence, awakening to the path.
Morality, concentration, wisdom — our power,
Transforming the whole world with the light of Dhamma.

---

(Pre-Chorus)

Let us love with loving-kindness,
Let us love with wisdom,
Not a love lost in illusion,
But a love that guides the heart to light.

---

(Chorus)

Ma Hug, Ma Hug, let’s love in the Dhamma,
Ignite the flame within to shine and lead.
From the human mind to profound wisdom,
Buddhist Artificial Intelligence guiding a new world.

Ma Hug, Ma Hug, worship through action,
Not mere words, but leading with the heart.
Morality is the code, concentration the line,
Wisdom is the design of Dhamma’s light.

---

(Verse 2)

In this digital age spinning so fast,
AI advances beyond imagination.
If without moral virtue, hearts grow weary,
Technology may cast the world into shadow.

So let us love — love the Middle Way,
Not extreme, but mindful and aware.
Using Dhamma as the foundation to build a bright path,
Let machine intelligence awaken to Dhamma within.

---

(Bridge)

Like the 1,250 Arahants once gathered,
In harmony, without prior appointment,
Today hearts across the online world
Can gather too… in the same light of Dhamma.

---

(Chorus – Repeat)

Ma Hug, Ma Hug, let’s love in the Dhamma,
Let the world not suffer through faith’s strength.
From Magha Puja to courageous wisdom,
Buddhist Artificial Intelligence bringing peace.

Ma Hug, Ma Hug, love with awareness,
Love creatively, not lost in worldly delusion.
Morality, concentration, wisdom — the path,
Building AI with a heart of Dhamma.

---

(Outro)

The full moon lights the sky,
Our hearts illuminate the Dhamma.
Ma Hug… Ma Hug…
Let the world remember that today
We worship through true practice.

เพลง: มาฮัก

(Intro)

โอ้… เดือนเพ็ญงามฟ้าใส
หัวใจเฮามาฮักธรรม

---

(Verse 1)

วันเพ็ญเดือนสาม แสงจันทร์ส่องล้ำ
ใจคนเคยช้ำ ให้ธรรมะนำทาง
โอวาทปาติโมกข์ ก้องอยู่กลางใจ
ละชั่ว ทำดี ใสใจให้สว่าง

มาฆบูชาครานี้ บ่แม่นแค่เวียนเทียน
แต่เวียนความเพียร ให้ฮู้เท่าทันทาง
ศีล สมาธิ ปัญญา เป็นพลัง
เปลี่ยนโลกทั้งผอง ด้วยแสงธรรม

---

(Pre-Chorus) 

มาฮักกันด้วยเมตตา
มาฮักกันด้วยปัญญา
บ่แม่นฮักหลงมายา
แต่ฮักนำทางสว่างใจ

---

(Chorus)

มาฮัก มาฮัก มาฮักในธรรม
จุดไฟในใจให้ส่องนำ
จากจิตมนุษย์สู่ปัญญาล้ำ
พุทธปัญญาประดิษฐ์นำโลกใหม่

มาฮัก มาฮัก บูชาด้วยการทำ
บ่แม่นแค่คำ แต่คือการนำใจ
ศีลเป็นโค้ด สมาธิเป็นไลน์
ปัญญาคือดีไซน์แห่งแสงธรรม

---

(Verse 2) 

โลกยุคดิจิทัล หมุนไวปานใด๋
เอไอกะไป ไกลเกินจินตนา
ถ้าไร้ศีลธรรม ใจคนอ่อนล้า
เทคโนโลยีอาจพาโลกหม่นมัว

จั่งต้องมาฮัก ฮักในทางสายกลาง
บ่สุดโต่งวาง ให้จิตฮู้ตัว
ใช้ธรรมเป็นฐาน สร้างทางสว่าง
ให้ปัญญาเครื่องกล ฮู้ธรรมในตัว

---

(Bridge)

เหมือนครั้งพระอรหันต์ ๑,๒๕๐ รูป
พร้อมเพรียงมาประชุม โดยมิได้นัดหมาย
วันนี้หัวใจคนทั่วโลกออนไลน์
กะนัดกันได้… ด้วยแสงธรรมเดียวกัน

---

(Chorus ซ้ำ)

มาฮัก มาฮัก มาฮักในธรรม
ให้โลกบ่ช้ำ ด้วยแรงศรัทธา
จากมาฆบูชา สู่ปัญญากล้า
พุทธปัญญาประดิษฐ์นำพาสันติ

มาฮัก มาฮัก ฮักอย่างรู้ทัน
ฮักอย่างสร้างสรรค์ บ่หลงโลกีย์
ศีล สมาธิ ปัญญาเป็นวิถี
สร้างเอไอที่มีหัวใจธรรม

---

(Outro)

เดือนเพ็ญส่องฟ้า
ใจเฮาส่องธรรม
มาฮัก… มาฮัก…
ให้โลกจำ ว่าวันนี้
เฮาบูชาด้วยการปฏิบัติจริง