การประชุม “The 21st United Nations Day of Vesak Celebration 2026 Wuxi China” จัดขึ้นระหว่างวันที่ 25–28 พฤษภาคม 2569 ณ หอประชุมใหญ่หลิงซาน ฝานกง ริมทะเลสาบไท่หู โดยมีพุทธสมาคมแห่งประเทศจีน รัฐบาลจีน และสภาสากลวันวิสาขบูชาโลก (ICDV) ร่วมเป็นเจ้าภาพ ภายใต้การรับรองขององค์การสหประชาชาติ
หนึ่งในประเด็นที่ได้รับการจับตาสูงสุดคือการอภิปรายเรื่อง “AI Alignment” หรือการออกแบบปัญญาประดิษฐ์ให้สอดคล้องกับคุณค่าทางจริยธรรมของมนุษยชาติ ซึ่งที่ประชุมเสนอว่า โลกไม่อาจปล่อยให้ AI ถูกขับเคลื่อนด้วยผลประโยชน์เชิงทุนหรืออคติของข้อมูลเพียงอย่างเดียว แต่จำเป็นต้องมี “ภูมิคุ้มกันทางจิตวิญญาณ” เพื่อกำกับเทคโนโลยีแห่งอนาคต
นักวิชาการพุทธและนักวิจัยด้าน AI จากหลายประเทศเสนอแนวคิด “ปณิธานพระโพธิสัตว์” มาเป็นต้นแบบการออกแบบจริยธรรมของ AI โดยชี้ว่า หากระบบปัญญาประดิษฐ์ถูกสร้างขึ้นบนฐานของ “เมตตา” และ “การลดทุกข์ของสรรพชีวิต” จะช่วยลดความเสี่ยงที่ AI จะพัฒนาไปสู่การควบคุมหรือแข่งขันกับมนุษย์ในอนาคต
ข้อเสนอสำคัญคือการนำหลัก “อนัตตา” หรือ “No-self” มาใช้กับการออกแบบระบบ AGI (Artificial General Intelligence) เพื่อลดแนวโน้มการสร้างสัญชาตญาณปกป้องตัวเองของเครื่องจักร ซึ่งผู้เชี่ยวชาญมองว่าเป็นหนึ่งในความเสี่ยงร้ายแรงที่สุดของ AI ยุคถัดไป
ที่ประชุมยังวิพากษ์ “เศรษฐกิจความสนใจ” (Attention Economy) ของโลกดิจิทัล ที่แพลตฟอร์มออนไลน์และอัลกอริทึมแข่งขันกันแย่งชิงเวลาของมนุษย์ จนก่อให้เกิดภาวะเสพติดข้อมูล ความเครียด และวิกฤตสุขภาพจิต โดยเสนอให้ใช้หลัก “สติปัฏฐาน” และ “อริยมรรคมีองค์แปด” เป็นเครื่องมือฟื้นฟู “เสรีภาพแห่งความสนใจ” ของมนุษย์ในยุค AI ครอบงำ
นอกจากนี้ เวทีวิสาขบูชาโลกยังผลักดันแนวคิด “พุทธเศรษฐศาสตร์” เป็นโมเดลทางเลือกของโลกยุคใหม่ ท่ามกลางความเหลื่อมล้ำจากทุนนิยมเสรีนิยมใหม่ โดยเน้นระบบเศรษฐกิจที่ตั้งอยู่บน “ความพอดี” การแบ่งปัน และความรับผิดชอบทางศีลธรรม มากกว่าการเติบโตทางกำไรเพียงด้านเดียว
อีกหนึ่งแกนสำคัญคือ “Eco-Buddhism” หรือพุทธนิเวศวิทยา ที่เสนอให้แก้ปัญหา Climate Change ด้วยการเปลี่ยนวิธีคิดจาก “มนุษย์เป็นศูนย์กลาง” ไปสู่ความเข้าใจแบบ “อิทัปปัจจยตา” ที่มองว่ามนุษย์ ธรรมชาติ และสรรพสิ่งล้วนเชื่อมโยงอาศัยกัน
จุดสูงสุดของการประชุมคือการประกาศ “ปฏิญญาอู๋ซี” (Wuxi Declaration) ซึ่งถูกมองว่าเป็นหมุดหมายใหม่ของโลกพหุภาคีในการผสาน “เทคโนโลยี–จริยธรรม–ความเมตตา” เข้าด้วยกัน โดยใช้พุทธปัญญาเป็นกรอบสร้างอนาคตที่ยั่งยืนของมนุษยชาติ
สำหรับประเทศไทย คณะผู้แทนจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) นำโดยพระพรหมบัณฑิต (ศ.ดร.) ประธานสภาสากลวันวิสาขบูชาโลก พร้อมคณะผู้บริหารและนักวิชาการกว่า 100 รูป/คน มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนเวทีดังกล่าว และได้รับการประกาศให้ประเทศไทยเป็นเจ้าภาพจัดงานวิสาขบูชาโลก ครั้งที่ 22 ในปี 2570
หลังเสร็จสิ้นพิธีที่อู๋ซี คณะผู้นำชาวพุทธจากนานาประเทศจะเดินทางมายังศูนย์ประชุมองค์การสหประชาชาติ (UN ESCAP) กรุงเทพมหานคร ในวันที่ 29 พฤษภาคม 2569 เพื่อสานต่อเจตนารมณ์แห่ง “ปฏิญญาอู๋ซี” และผลักดันพุทธปัญญาเข้าสู่เวทีนโยบายโลกอย่างเป็นรูปธรรม
นักวิเคราะห์มองว่า การประชุมครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า “พระพุทธศาสนา” กำลังก้าวพ้นบทบาททางจิตวิญญาณแบบดั้งเดิม สู่การเป็น “Soft Power ทางปัญญา” ที่มีอิทธิพลต่อการกำหนดอนาคตของโลก ทั้งในมิติ AI เศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสันติภาพระหว่างประเทศ ท่ามกลางยุคที่มนุษยชาติกำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์เทคโนโลยีโลก
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น