“ธรรมทายาทสูตร” ชูแนวคิดสืบทอดมรดกแห่งปัญญา นักวิชาการเสนอทางออกสร้างสันติภาพโลกยุคเอไอ

ในยุคที่ปัญญาประดิษฐ์ (AI) กำลังเข้ามามีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจ สังคม และวิถีชีวิตของมนุษยชาติ นักวิชาการด้านพระพุทธศาสนาและจริยธรรมเทคโนโลยีได้เสนอให้นำหลักธรรมจาก “ธรรมทายาทสูตร” พระสูตรสำคัญในพระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๔ มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ มาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการสร้างสันติภาพและความยั่งยืนให้แก่สังคมโลก

สาระสำคัญของธรรมทายาทสูตรมุ่งเน้นให้พุทธบริษัทเป็น “ธรรมทายาท” หรือผู้สืบทอดมรดกทางธรรม มากกว่าการเป็น “อามิสทายาท” หรือผู้แสวงหาลาภผลและผลประโยชน์ทางวัตถุ พระพุทธองค์ทรงยกเหตุการณ์สมมติของภิกษุสองรูปเพื่อแสดงให้เห็นว่า ผู้ที่ยอมเสียสละความสะดวกสบายทางกายเพื่อรักษาพระธรรมวินัยนั้น เป็นผู้ควรได้รับการยกย่องมากกว่าผู้ที่มุ่งแสวงหาความสุขส่วนตน

ในส่วนต่อมา ท่านพระสารีบุตรได้อธิบายถึงความสำคัญของการฝึกฝนตนเองในความสงัด การลดละอกุศลธรรม และการกำจัดกิเลสต่าง ๆ โดยเฉพาะความโลภ ความโกรธ และความหลง ซึ่งเป็นรากเหง้าของปัญหาความขัดแย้งทั้งในระดับบุคคลและระดับสังคม การดำเนินชีวิตตามหลักมัชฌิมาปฏิปทา หรืออริยมรรคมีองค์ ๘ จึงถูกเสนอเป็นแนวทางสำคัญในการพัฒนาปัญญาและสร้างความสงบสุขอย่างแท้จริง

ผู้เชี่ยวชาญด้านจริยธรรม AI ระบุว่า หลักธรรมในธรรมทายาทสูตรมีความสอดคล้องกับความท้าทายของโลกยุคดิจิทัลอย่างยิ่ง เนื่องจากปัจจุบันสังคมจำนวนมากให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ ชื่อเสียง และอำนาจจากเทคโนโลยี มากกว่าการพัฒนาคุณธรรมและความรับผิดชอบต่อส่วนรวม ส่งผลให้เกิดการแข่งขันที่รุนแรง ความเหลื่อมล้ำ และความขัดแย้งในหลายระดับ

การนำแนวคิดเรื่อง “ธรรมทายาท” มาประยุกต์ใช้ในยุค AI หมายถึงการมุ่งสร้างและถ่ายทอดองค์ความรู้ ปัญญา คุณธรรม และความรับผิดชอบร่วมกัน มากกว่าการใช้เทคโนโลยีเพื่อแสวงหาผลประโยชน์เฉพาะกลุ่ม หากผู้นำ องค์กร และประชาชนให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณค่าภายในควบคู่กับนวัตกรรมทางเทคโนโลยี ก็จะสามารถลดความขัดแย้งและสร้างความไว้วางใจในระดับสังคมและนานาชาติได้

นักวิชาการสรุปว่า ธรรมทายาทสูตรนำเสนอวิสัยทัศน์ที่ลึกซึ้งเกี่ยวกับการพัฒนามนุษย์ โดยชี้ให้เห็นว่ามรดกที่มีคุณค่าที่สุดมิใช่ทรัพย์สินหรือเทคโนโลยี แต่คือปัญญา คุณธรรม และการดำเนินชีวิตตามทางสายกลาง เมื่อมนุษย์เรียนรู้ที่จะใช้เทคโนโลยีด้วยจิตสำนึกแห่งความรับผิดชอบและความเสียสละ สังคมโลกก็จะสามารถก้าวสู่สันติภาพ ความยุติธรรม และความยั่งยืนได้อย่างมั่นคงในยุคปัญญาประดิษฐ์