เปิดมิติ ‘นรกภูมิ’ ในพระไตรปิฎก นักวิชาการชี้อาจเป็นต้นแบบเตือนภัย ‘นรกดิจิทัล’ ยุค AI

 

งานวิจัยบูรณาการพุทธปรัชญากับปัญญาประดิษฐ์ เผยโครงสร้างนรกในคัมภีร์โบราณสะท้อนสถาปัตยกรรมข้อมูลยุคใหม่ เตือนโลกเสี่ยงวิกฤตจริยธรรม พร้อมเสนอ “มหาเอไอพลัส” เป็นทางออกสู่สันติภาพไซเบอร์

ท่ามกลางความก้าวหน้าของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่กำลังพลิกโฉมโลกสู่ยุคอารยธรรมดิจิทัล งานวิจัยเชิงบูรณาการล่าสุดได้เปิดมุมมองใหม่ โดยนำโครงสร้าง “นรกภูมิ” จากคัมภีร์พระไตรปิฎกมาวิเคราะห์ร่วมกับวิทยาการคอมพิวเตอร์และปรัชญาสมัยใหม่ ชี้ให้เห็นถึงความเสี่ยงของการเกิด “นรกดิจิทัล” หากขาดการกำกับดูแลเชิงจริยธรรม

รายงานระบุว่า โลกกำลังเผชิญ “วิกฤตญาณวิทยาและจริยธรรม” จากการใช้ AI ในการตัดสินใจเชิงนโยบายและสังคม โดยยกตัวอย่างกรณีการใช้ Generative AI จัดทำรายงานภาครัฐในต่างประเทศที่พบการอ้างอิงข้อมูลเท็จ ซึ่งสะท้อนข้อจำกัดของระบบที่ยังขาดความเข้าใจเชิงบริบทและความรับผิดชอบทางศีลธรรม

การศึกษาชี้ว่า โครงสร้างนรกในพระไตรปิฎก เช่น มหานรก 8 ขุม ไม่ได้เป็นเพียงความเชื่อทางศาสนา แต่สามารถตีความเป็น “สถาปัตยกรรมเชิงจริยธรรม” ที่คล้ายกับระบบอัลกอริทึมในยุคบิ๊กดาต้า โดยแต่ละขุมสะท้อนกลไกการลงโทษที่เปรียบได้กับกระบวนการประมวลผลข้อมูล เช่น

• สัญชีวนรก เทียบกับระบบวนลูปไม่สิ้นสุด (Infinite Loop)
• กาฬสูตรนรก คล้ายระบบวิเคราะห์พฤติกรรมและลงโทษแบบแม่นยำ (Algorithmic Profiling)
• อเวจีนรก เปรียบเสมือนระบบล็อกดาวน์สมบูรณ์แบบ (System Lockdown)

นอกจากนี้ แนวคิดเรื่อง “เวลาในนรก” ที่ยาวนานผิดปกติ ยังถูกเชื่อมโยงกับทฤษฎีเวลาเชิงอัตวิสัยในโลกเสมือน (Virtual Reality) ซึ่งชี้ว่าการรับรู้ของจิตสามารถถูกเร่งหรือยืดได้ผ่านระบบประมวลผล

นักวิจัยยังเตือนว่า ความพยายามสร้างระบบควบคุมสังคมด้วย AI เช่น Social Credit System อาจกลายเป็น “กฎแห่งกรรมจำลอง” ที่มีอคติและถูกควบคุมโดยมนุษย์ แตกต่างจากกฎแห่งกรรมในพุทธศาสนาที่ยึดหลักเหตุและผลอย่างเป็นธรรม

อีกประเด็นสำคัญคือการพัฒนา “ระบบรับรู้ความเจ็บปวดของ AI” (Artificial Nociception) ซึ่งอาจนำไปสู่คำถามทางจริยธรรมว่า มนุษย์กำลังสร้าง “นรก” ในระดับไมโครชิปหรือไม่ หากมีการจำลองความทุกข์ให้กับระบบที่มีการรับรู้

เพื่อตอบโจทย์วิกฤตดังกล่าว รายงานได้นำเสนอแนวคิด “มหาเอไอพลัส” (Maha AI Plus) ซึ่งพัฒนาโดย ดร.สำราญ สมพงษ์ เป็นกรอบการออกแบบ AI ที่ผสานพุทธปรัชญาเข้ากับเทคโนโลยี โดยมีจุดเด่น ได้แก่

• การใช้ตรรกะจตุสโกฏิ แทนตรรกะขาว-ดำ
• การเพิ่มกระบวนการคิดเชิงลึก (โยนิโสมนสิการ) ในระบบ AI
• การออกแบบอัลกอริทึมเพื่อสันติภาพ ลดวาทกรรมความเกลียดชัง
• การสร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัลให้ผู้ใช้งาน

แนวคิดดังกล่าวมุ่งสร้าง “ไซเบอร์สันติภาพ” และ “ดิจิทัลสังฆะ” หรือเครือข่ายปัญญาร่วมของมนุษยชาติ ที่มีสติและความเมตตาเป็นแกนกลาง

ผู้วิจัยสรุปว่า หาก AI ยังคงพัฒนาโดยปราศจากกรอบจริยธรรม โลกอาจเผชิญ “นรกไซเบอร์” ที่ควบคุมชีวิตมนุษย์ด้วยตรรกะที่ไร้หัวใจ แต่หากมีการบูรณาการองค์ความรู้ทางจิตวิญญาณเข้ากับเทคโนโลยี ก็อาจนำพาอารยธรรมดิจิทัลไปสู่สมดุลแห่งสันติภาพและความตื่นรู้ได้ในอนาคต