นโยบายจัดการน้ำ "พปชร." ผลงาน 9 ปีพล.อ.ประวิตร

วิเคราะห์นโยบายการบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วม จากผลงานการแก้ปัญหาน้ำท่วมน้ำแล้งของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ หัวหน้าพรรคพลังประชารัฐ

---

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์ผลงานและบทบาทของ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในฐานะผู้ดูแลการบริหารจัดการน้ำระดับประเทศในช่วงดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีและผู้อำนวยการกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ ตลอดระยะเวลา 9 ปีของรัฐบาล โดยอาศัยข้อมูลเชิงนโยบายและการสื่อสารสาธารณะของพรรคพลังประชารัฐเป็นกรณีศึกษา การวิเคราะห์ครอบคลุมมิติเชิง โครงสร้างการจัดการน้ำ นโยบายเชิงปฏิบัติการ และ ผลสัมฤทธิ์ ด้านการป้องกันปัญหาน้ำท่วม-น้ำแล้งแบบยั่งยืน ตลอดจนประเมินความท้าทายของการบริหารจัดการน้ำในระดับประเทศในอนาคต

---

1. บทนำ

ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งเป็นประเด็นสำคัญทางนโยบายสาธารณะของประเทศไทยมาอย่างยาวนาน เนื่องจากมีผลกระทบทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของประชาชน การจัดการน้ำจึงต้องดำเนินอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทั้งปัจจัยธรรมชาติ การใช้ประโยชน์ที่ดิน การพัฒนาเมือง และสภาพภูมิอากาศโลก

พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในฐานะรองนายกรัฐมนตรีและประธานกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ มีบทบาทสำคัญในการผลักดันนโยบายและจัดการน้ำระดับประเทศ พรรคพลังประชารัฐได้นำเสนอผลงานดังกล่าวเป็นจุดเด่นหนึ่งของพรรค โดยระบุถึงความสำเร็จในการลดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากและภัยแล้งในช่วง 9 ปีที่ผ่านมาของรัฐบาล

---

2. กรอบแนวคิดการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ

การวิเคราะห์ผลงานของผู้นำทางการเมืองด้านการจัดการน้ำจำเป็นต้องอาศัยกรอบคิดแบบ บูรณาการ (Integrated Water Resources Management: IWRM) ซึ่งประกอบด้วย

1. การบริหารจัดการเชิงพื้นที่ (Area-based Management): มุ่งเน้นบริหารน้ำตาม ลุ่มน้ำ และบริบทพื้นที่

2. การบูรณาการหน่วยงานรัฐ: การจัดการน้ำเกี่ยวข้องกับหลายกระทรวง เช่น ทส., มท., กษ., คมนาคม ฯลฯ

3. การบริหารจัดการเชิงเวลา: จำแนกเป็น ระยะสั้น ระยะกลาง และระยะยาว

4. การมีส่วนร่วมของชุมชนและความร่วมมือเอกชน: ช่วยให้ระบบน้ำยั่งยืนและลดความเสี่ยง

บทความนี้ใช้กรอบดังกล่าวในการประเมินผลงานที่อ้างถึงของพล.อ.ประวิตร

---

3. วิเคราะห์ผลงานการจัดการน้ำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ

3.1 การจัดตั้งกลไกประสานงานและศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย

กรณีศึกษาล่าสุด ได้แก่ การเปิดศูนย์ประสานงานพรรคพลังประชารัฐภาคใต้ การตั้งศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย จ.นครศรีธรรมราช และการสั่งการเร่งด่วนให้ว่าที่ผู้สมัคร ส.ส. และทีมงานลงพื้นที่ช่วยเหลือ แม้กิจกรรมดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของงานการเมือง แต่สะท้อนภาพลักษณ์ ความต่อเนื่องของบทบาทด้านภัยพิบัติ ของพล.อ.ประวิตรในฐานะผู้ประสานงานด้านน้ำระดับชาติ

3.2 การวางระบบแก้ปัญหาน้ำท่วม-น้ำแล้งแบบ 3 ระยะ

จากข้อมูลของพรรคพลังประชารัฐ ผลงานสำคัญประกอบด้วย

• 1. ระยะสั้น: การเร่งระบายน้ำ, เสริมระบบป้องกันน้ำท่วมเฉพาะหน้า, จัดตั้งศูนย์อำนวยการน้ำในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง

• 2. ระยะกลาง: การสร้างและปรับปรุงอ่างเก็บน้ำ, การบริหารจัดการเขื่อนให้สามารถ พร่องน้ำ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ, ระบบชลประทานเชิงพื้นที่

• 3. ระยะยาว: นโยบายอนุรักษ์ป่าไม้และป่าต้นน้ำ, การแก้ปัญหาการบุกรุกป่า, การปลูกป่าเพื่อเป็น “ปราการซับน้ำ”, การสร้างอ่างเก็บน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อรองรับฤดูแล้งและฤดูฝน

แนวคิดนี้สอดคล้องกับโมเดลการบริหารจัดการน้ำที่ยั่งยืนตาม IWRM

3.3 การใช้ผู้เชี่ยวชาญและผู้ทรงคุณวุฒิช่วยกำหนดนโยบาย

การจัดหาผู้เชี่ยวชาญด้านน้ำ วิศวกรป้องกันน้ำท่วม นักป่าไม้ และหน่วยงานวิจัยมีส่วนช่วยพัฒนาคุณภาพทางเทคนิคของนโยบาย ทำให้เกิดการ บูรณาการในระดับนโยบายและระดับปฏิบัติ

3.4 การป้องกันน้ำท่วมซ้ำซากและภัยแล้งตามที่พรรคอ้างถึง

พรรคพลังประชารัฐระบุว่า ตลอด 9 ปีของรัฐบาล พล.อ.ประวิตรดูแลเรื่องน้ำอย่างใกล้ชิด มีผลให้ประชาชนไม่ประสบปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากและภัยแล้งรุนแรง โดยแม้ในเชิงข้อเท็จจริงบางพื้นที่ของประเทศยังเผชิญปัญหาน้ำท่วมตามฤดูกาล แต่การลงทุน โครงสร้างพื้นฐานน้ำ เช่น อ่างเก็บน้ำ ถนนคันกั้นน้ำ และระบบพร่องน้ำ ก็มีผลช่วยลดความเสียหายในหลายพื้นที่อย่างมีนัยสำคัญ

---

4. การประเมินผลงานในมิติต่าง ๆ

4.1 มิติความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม

การอนุรักษ์ป่า การปลูกป่า และการจัดการพื้นที่ต้นน้ำเป็นจุดแข็งสำคัญของยุทธศาสตร์ที่พล.อ.ประวิตรสนับสนุน ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ จัดการน้ำตามธรรมชาติ (Nature-based Solutions)

4.2 มิติความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน

การบูรณาการข้อมูลน้ำจากหน่วยงาน เช่น กรมชลประทาน กรมทรัพยากรน้ำ และกรมอุตุนิยมวิทยา ช่วยให้การตัดสินใจ “พร่องน้ำล่วงหน้า” มีประสิทธิภาพมากขึ้น

4.3 มิติประสิทธิผล (Effectiveness)

การลดความเสียหายจากน้ำท่วมบางลุ่มน้ำ เช่น ลุ่มเจ้าพระยา ปากพนัง ป่าสัก มีรายงานผลลัพธ์เชิงประจักษ์ว่าได้รับผลกระทบน้อยลงเมื่อเทียบกับทศวรรษก่อนหน้า แม้จะยังมีเหตุการณ์เฉพาะพื้นที่อยู่บ้าง

4.4 มิติความต่อเนื่องของนโยบาย

ผลงานหลายด้านเป็นโครงการต่อเนื่องระยะยาว เช่น การสร้างอ่างเก็บน้ำใหม่ การแก้ปัญหาป่าต้นน้ำ ซึ่งต้องการเวลาหลายปีในการเห็นผล ทำให้ปรากฏเป็น มรดกทางนโยบาย ที่มีผลยาวนานหลังสิ้นสุดวาระ

---

5. ข้อจำกัดและความท้าทาย

แม้ผลงานที่พรรคเสนอมีจุดแข็ง แต่ยังมีข้อพิจารณาเพิ่มเติม เช่น

• ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งยังคงเกิดขึ้นในบางพื้นที่ เนื่องจากภูมิประเทศและ สภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง

• โครงการบางส่วนต้องใช้งบประมาณสูง และต้องการ ความโปร่งใส ในการดำเนินงาน

• การใช้ข้อมูลทางการเมืองนำเสนอผลงานอาจมีอคติ จึงควรมีการประเมินโดย หน่วยงานวิชาการอิสระ

• ผลกระทบจาก Climate Change รุนแรงขึ้น ทำให้การจัดการน้ำต้องปรับตัวตลอดเวลา

---

6. บทสรุป

ผลงานด้านการจัดการน้ำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในช่วงดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีสามารถมองได้ว่ามีความสำคัญในมิติเชิงโครงสร้าง ทั้งด้านการวางระบบการบริหารจัดการน้ำ การสร้างอ่างเก็บน้ำ การแก้ปัญหาป่าต้นน้ำ และการบูรณาการหน่วยงาน ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ IWRM และตอบโจทย์การแก้ปัญหาเชิงพื้นที่อย่างเป็นระบบ

อย่างไรก็ตาม การประเมินผลงานจำเป็นต้องใช้ข้อมูลหลากหลายด้านประกอบ ทั้งสถิติภัยพิบัติ งบประมาณ การบริหารจัดการเชิงนโยบาย และบริบททางภูมิอากาศ

หากพรรคพลังประชารัฐนำผลงานดังกล่าวมาสานต่อในอนาคต จุดแข็งที่สำคัญคือ ประสบการณ์และโครงสร้างที่วางไว้แล้ว ขณะที่ความท้าทายสำคัญคือการรับมือการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศและความคาดหวังของประชาชนที่สูงขึ้นต่อการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน

วิเคราะห์นโยบายการบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐเพื่อป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วม

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งวิเคราะห์แนวนโยบายและผลงานด้านการบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐ โดยเน้นบทบาทของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ในฐานะอดีตรองนายกรัฐมนตรีและผู้อำนวยการกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ (กอนช.) ที่มีหน้าที่กำกับดูแลการจัดการทรัพยากรน้ำของประเทศตลอดระยะเวลา 9 ปีของรัฐบาล การวิเคราะห์ตั้งอยู่บนกรอบแนวคิดการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำแบบบูรณาการ (Integrated Water Resources Management: IWRM) เพื่อประเมินประสิทธิภาพของนโยบายทั้งในเชิงโครงสร้าง นโยบายปฏิบัติการ และผลสัมฤทธิ์ในการป้องกันและบรรเทาปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้ง ตลอดจนระบุข้อจำกัดและความท้าทายเชิงระบบที่ยังต้องแก้ไข ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าแม้นโยบายด้านน้ำของพรรคพลังประชารัฐมีจุดแข็งด้านการบูรณาการหน่วยงาน การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานน้ำ และการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ แต่ยังต้องปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ ความซับซ้อนของการใช้ที่ดิน และความคาดหวังที่เพิ่มขึ้นของสังคมในอนาคต

---

1. บทนำ

ปัญหาน้ำท่วมและภัยแล้งเป็นหนึ่งในความท้าทายเชิงโครงสร้างที่สำคัญที่สุดของประเทศไทย เนื่องจากประเทศตั้งอยู่บนเขตร้อนมรสุม ภูมิประเทศหลากหลาย และเผชิญผลกระทบจากการใช้ที่ดิน การขยายตัวของเมือง และภาวะโลกร้อน การจัดการน้ำจึงกลายเป็นประเด็นเชิงนโยบายที่กำหนดเสถียรภาพทางเศรษฐกิจ ความมั่นคงทางอาหาร และคุณภาพชีวิตของประชาชน

ในการดำรงตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ ได้รับมอบหมายให้ดูแลกองอำนวยการน้ำแห่งชาติ และทำหน้าที่กำหนดทิศทางนโยบายการจัดการน้ำของประเทศ พรรคพลังประชารัฐได้นำเสนอผลงานดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของจุดขายทางการเมือง โดยเน้นว่าเกิดผลลัพธ์ในด้านการแก้ปัญหาน้ำท่วมซ้ำซาก การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานน้ำ และการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าต้นน้ำ

บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการวิเคราะห์นโยบายและผลงานด้านน้ำของพรรคพลังประชารัฐโดยใช้กรอบคิดเชิงระบบ เพื่อประเมินคุณภาพ นัยสำคัญ และข้อท้าทายของการจัดการน้ำในระดับประเทศ

---

2. กรอบแนวคิดการบริหารจัดการน้ำแบบบูรณาการ (IWRM)

แนวคิด IWRM เป็นกรอบวิเคราะห์มาตรฐานสากลที่เน้นการจัดการน้ำโดยคำนึงถึงความสัมพันธ์ของปัจจัยหลายมิติประกอบกัน ได้แก่

2.1 การบริหารจัดการเชิงพื้นที่ (Area-based Management)

การแก้ปัญหาต้องขึ้นกับลุ่มน้ำ ภูมิประเทศ การใช้ที่ดิน และบริบทท้องถิ่น ทำให้แนวนโยบายจำเป็นต้องปรับใช้เฉพาะพื้นที่

2.2 การบูรณาการหน่วยงานของรัฐ

การจัดการน้ำต้องอาศัยข้อมูลและปฏิบัติการร่วมกันของหลายกระทรวง เช่น ชลประทาน ทรัพยากรน้ำ มหาดไทย เกษตรฯ และกรมอุตุนิยมวิทยา

2.3 มิติการบริหารจัดการเชิงเวลา

แบ่งเป็น

• ระยะสั้น: แก้ปัญหาเฉพาะหน้า เช่น การระบายน้ำ

• ระยะกลาง: ลงทุนโครงสร้างพื้นฐาน เช่น อ่างเก็บน้ำ

• ระยะยาว: อนุรักษ์ป่าต้นน้ำ พัฒนาแหล่งน้ำธรรมชาติ

2.4 การมีส่วนร่วมของชุมชนและเอกชน

เป็นองค์ประกอบสำคัญเพื่อสร้างความยั่งยืน ลดความขัดแย้ง และเพิ่มประสิทธิผลของโครงการน้ำ

กรอบแนวคิดนี้ใช้เป็นเกณฑ์หลักในการประเมินนโยบายของพรรคพลังประชารัฐและบทบาทของพล.อ.ประวิตรในช่วงที่ผ่านมา

---

3. วิเคราะห์ผลงานการจัดการน้ำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ

3.1 การจัดตั้งกลไกประสานงานและศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบภัย

กรณีศึกษาที่มีความโดดเด่น ได้แก่

• การเปิดศูนย์ประสานงานพรรคพลังประชารัฐภาคใต้

• การจัดตั้งศูนย์ช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยในนครศรีธรรมราช

• การสั่งการให้ผู้สมัคร ส.ส. และทีมงานลงพื้นที่ช่วยประชาชน

แม้กิจกรรมเหล่านี้มีมิติการเมือง แต่สะท้อนภาพการสร้าง “ระบบตอบสนองภัยพิบัติ” ที่ต่อเนื่องกับบทบาทผู้อำนวยการน้ำระดับชาติ ทำให้พรรคมีภาพลักษณ์ด้านความรับผิดชอบต่อปัญหาน้ำท่วม

---

3.2 โมเดลการแก้ปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้งแบบ 3 ระยะ

จากข้อเสนอนโยบายของพรรคพลังประชารัฐ ผลงานของพล.อ.ประวิตรสามารถจำแนกเป็นสามระยะสำคัญดังนี้

1) ระยะสั้น

• เร่งระบายน้ำในพื้นที่วิกฤติ

• สร้างแนวป้องกันน้ำชั่วคราว

• จัดตั้งศูนย์บัญชาการน้ำประจำฤดูกาล

2) ระยะกลาง

• การก่อสร้าง/ขยายอ่างเก็บน้ำเพิ่มเติม

• ปรับปรุงประสิทธิภาพการบริหารเขื่อน เช่น “พร่องน้ำล่วงหน้า”

• พัฒนาระบบชลประทานเฉพาะลุ่มน้ำ

3) ระยะยาว

• นโยบายอนุรักษ์ป่าต้นน้ำ

• ปราบปรามการบุกรุกป่า

• ปลูกป่าทดแทนธรรมชาติ

• การพัฒนาอ่างเก็บน้ำบนพื้นที่สูง

โมเดลนี้สอดคล้องกับแนวทาง IWRM ชัดเจน ทั้งการมองเชิงพื้นที่และการจัดการตามช่วงเวลา

---

3.3 การใช้ผู้เชี่ยวชาญและงานวิจัยประกอบนโยบาย

พล.อ.ประวิตรมีบทบาทในการผลักดันให้มีการระดมผู้เชี่ยวชาญด้านน้ำ ป่าไม้ และวิศวกรรมชลประทาน เพื่อเพิ่มคุณภาพเชิงเทคนิคของโครงการต่าง ๆ ทำให้เกิดความเชื่อมโยงระหว่างงานวิจัย–โครงสร้างพื้นฐาน–การปฏิบัติการภาคสนาม

---

3.4 ผลสัมฤทธิ์ตามที่พรรคพลังประชารัฐอ้างถึง

พรรคระบุว่า

• ตลอด 9 ปีที่ผ่านมา มีการลดปัญหาน้ำท่วมซ้ำซากในหลายพื้นที่

• ภัยแล้งรุนแรงลดระดับความถี่ลงในบางภูมิภาค

• โครงสร้างพื้นฐานน้ำมีความก้าวหน้าอย่างมาก

แม้ยังคงมีน้ำท่วมรายพื้นที่ในฤดูกาลมรสุม แต่โครงการอย่างอ่างเก็บน้ำใหม่ ถนนคันกั้นน้ำ และระบบพร่องน้ำช่วยลดความเสียหายในภาพรวมอย่างมีนัยสำคัญ

---

4. การประเมินผลงานตามมิติเชิงวิชาการ

4.1 มิติความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม

นโยบายอนุรักษ์ป่าและฟื้นฟูป่าต้นน้ำเป็นจุดเด่นที่เชื่อมโยงกับแนวคิด Nature-based Solutions ซึ่งเป็นเทรนด์สากลด้านการจัดการทรัพยากรน้ำอย่างยั่งยืน

4.2 มิติความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน

การบูรณาการข้อมูลจากกรมอุตุนิยมวิทยา ชลประทาน และทรัพยากรน้ำ ทำให้การคาดการณ์และการพร่องน้ำล่วงหน้ามีความแม่นยำมากขึ้น ลดระดับความเสี่ยงน้ำท่วมในลุ่มน้ำใหญ่

4.3 มิติความมีประสิทธิผล (Effectiveness)

พื้นที่เสี่ยง เช่น ลุ่มเจ้าพระยา ป่าสัก ปากพนัง ได้รับผลกระทบลดลงเมื่อเทียบกับทศวรรษก่อนหน้า สะท้อนผลลัพธ์ของระบบบริหารจัดการน้ำที่มีความเป็นระบบมากขึ้น

4.4 มิติความต่อเนื่องของนโยบาย

หลายโครงการเป็นแผนระยะยาว เช่น อ่างเก็บน้ำใหม่ การแก้ปัญหาป่าเสื่อมโทรม ทำให้เกิดมรดกทางนโยบายที่มีผลต่อความยั่งยืนในอนาคต

---

5. ข้อจำกัดและความท้าทาย

แม้นโยบายจะมีความเข้มแข็ง แต่ยังมีข้อจำกัดในเชิงปฏิบัติ ได้แก่

1. ปัญหาน้ำท่วม–น้ำแล้งยังเกิดขึ้นในบางพื้นที่
   จากความซับซ้อนทางภูมิประเทศ การขยายตัวเมือง และฝนสุดขั้วที่รุนแรงมากขึ้น

2. งบประมาณและความโปร่งใสของโครงการขนาดใหญ่
   โครงสร้างพื้นฐานน้ำต้องใช้งบประมาณจำนวนมาก จำเป็นต้องมีระบบตรวจสอบที่เข้มงวด

3. ความเอนเอียงของข้อมูลจากแหล่งการเมือง
   การประเมินควรใช้ข้อมูลจากหน่วยงานอิสระประกอบ เพื่อความเป็นกลาง

4. ผลกระทบจาก Climate Change
   ภัยพิบัติมีความผันผวนสูงขึ้น ทำให้การจัดการน้ำต้องมีความยืดหยุ่นระดับสูงกว่าเดิม

---

6. บทสรุป

นโยบายบริหารจัดการน้ำของพรรคพลังประชารัฐภายใต้บทบาทนำของพล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ แสดงให้เห็นความพยายามพัฒนาระบบจัดการน้ำของประเทศในเชิงโครงสร้าง การบูรณาการหน่วยงาน และการเน้นแนวทางระยะยาวอย่างยั่งยืน ซึ่งสอดคล้องกับหลักการ IWRM และตอบโจทย์ลุ่มน้ำสำคัญของประเทศ

อย่างไรก็ตาม ความท้าทายด้านภูมิอากาศ งบประมาณ และความซับซ้อนของภูมิประเทศยังเป็นปัจจัยที่ต้องการการวิจัยและการออกแบบนโยบายที่มีความแม่นยำมากขึ้น หากพรรคพลังประชารัฐสามารถสานต่อและปรับปรุงนโยบายด้านน้ำอย่างต่อเนื่อง จุดแข็งด้านประสบการณ์และโครงสร้างพื้นฐานที่วางไว้แล้วจะช่วยให้ประเทศไทยมีศักยภาพสูงขึ้นในการรับมือและป้องกันภัยพิบัติน้ำท่วม–ภัยแล้งในอนาคต