วิเคราะห์ “นักรบสันติภาพ” ของ พล.ท.บุญสิน พาดกลาง อดีตแม่ทัพภาค 2 ที่ปรึกษาผบ.ทบ. กับบทบาทใหม่ ผอ.หลักสูตร 4ส สถาบันพระปกเกล้าฯ
บทคัดย่อ
บทความนี้วิเคราะห์แนวคิด “นักรบสันติภาพ” (Peace Warrior) ของ พล.ท.บุญสิน พาดกลาง ในบริบทสังคมไทยร่วมสมัย โดยพิจารณาจากประสบการณ์ภาคสนามในพื้นที่ความขัดแย้งตั้งแต่ภาคอีสานจนถึงจังหวัดชายแดนใต้ รวมถึงการเปลี่ยนผ่านสู่บทบาทใหม่ในฐานะผู้อำนวยการหลักสูตรประกาศนียบัตรชั้นสูงการเสริมสร้างสังคมสันติสุข (4ส) สถาบันพระปกเกล้า บทความมุ่งเน้นการชี้ให้เห็นว่า “นักรบสันติภาพ” ตามแนวคิดของ พล.ท.บุญสิน นั้นตั้งอยู่บนฐานของ ความเข้าใจมนุษย์-พื้นที่, การลงมือปฏิบัติจริง, และ ภาวะผู้นำที่รับผิดชอบต่อความเปลี่ยนแปลงของสังคม ซึ่งเป็นคุณลักษณะสำคัญของบุคลากรภาครัฐที่ทำงานด้านสันติภาพในยุคปัจจุบัน
1. บทนำ: บริบทสังคมไทยกับความจำเป็นของ “นักรบสันติภาพ”
สังคมไทยในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาเผชิญความสลับซับซ้อนทางการเมือง การทูต และความมั่นคง โดยเฉพาะบริบทชายแดนไทย–กัมพูชา และปัญหาในพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ การสร้าง “สังคมสันติสุข” จึงต้องพึ่งพาผู้นำที่มีทั้ง ความรู้ความเข้าใจเชิงโครงสร้าง และ ประสบการณ์ภาคสนาม เพื่อเชื่อมโยงข้อเท็จจริงจากพื้นที่สู่การออกแบบนโยบายระดับชาติ
การเสวนา “ความเข้าใจ MOU 43–44 ไทย–กัมพูชา: จากข้อตกลงสู่การปฏิบัติ” เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2568 ที่จัดโดยสถาบันพระปกเกล้า ได้สะท้อนความสำคัญของการสร้างองค์ความรู้และสังคมการเรียนรู้บนฐานข้อมูลข้อเท็จจริง ไม่ใช่อารมณ์หรือชาตินิยมที่ขาดหลักฐานรองรับ อย่างที่นายอิสระ เสรีวัฒนวุฒิ เน้นย้ำว่า การสร้างความเข้าใจให้ประชาชนมีความสำคัญยิ่ง เนื่องจาก “ความรู้สึกที่ปราศจากข้อเท็จจริงนำไปสู่การตัดสินใจผิดพลาด”
ภายในบริบทนี้ บทบาทของ พล.ท.บุญสิน พาดกลาง จึงโดดเด่นอย่างยิ่งในฐานะ “นักรบสันติภาพ” ที่ผสานแนวคิดเชิงวิชาการเข้ากับประสบการณ์จริงในระดับพื้นที่ได้อย่างมีเอกลักษณ์
2. แนวคิด “นักรบสันติภาพ” ในมิติความมั่นคงยุคใหม่
คำว่า “นักรบสันติภาพ” (Peace Warrior) ในบริบทสากลหมายถึงผู้ปฏิบัติงานด้านความมั่นคงหรือความขัดแย้งที่ใช้ทั้ง พลังอำนาจรัฐ, พลังความสัมพันธ์กับประชาชน, และ พลังความเข้าใจเชิงสันติวิธี ควบคู่กัน การวิเคราะห์แนวคิดของ พล.ท.บุญสิน พบว่ามีองค์ประกอบสำคัญ 3 ประการ:
2.1 พื้นที่จริงคือห้องเรียนของนักสันติภาพ
ตลอดชีวิตราชการ พล.ท.บุญสิน ย้ำว่าตนเอง “ออกพื้นที่ตลอด หยุดเพียงวันอาทิตย์” เพื่อเข้าใจประชาชนในพื้นที่ว่าเขากำลังเผชิญอะไร ความคิดนี้สะท้อนปรัชญาความมั่นคงเชิงมนุษย์ (Human Security) ซึ่งถือว่าความรู้ที่แท้จริงต้องได้จากการสัมผัสความจริงโดยตรง ไม่ใช่การทำงานเบื้องหลังโต๊ะ
2.2 ปัญหาความขัดแย้งต้องแก้ด้วยการเข้าใจ ‘คน’ และ ‘พื้นที่’
เขานิยามการเสริมสร้างสันติสุขว่า “มีอยู่สองอย่างเท่านั้น คือ คน กับ พื้นที่” นี่เป็นองค์ความรู้ที่ตรงกับทฤษฎีสันติภาพของ Galtung ที่ระบุว่าโครงสร้างความรุนแรงและข้อขัดแย้งเชื่อมโยงกับปัจจัยทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และพื้นที่ทางสังคม
2.3 ผู้นำต้อง “กล้ารับผิดชอบ” ต่อการเปลี่ยนแปลง
แนวคิดที่ยึดมั่นเรื่องการลงมือทำจริง (action-oriented leadership) เป็นรากฐานสำคัญของ “นักรบสันติภาพ” ซึ่งต้องกล้าตัดสินใจแม้ในสถานการณ์เสี่ยง ทั้งนี้ไม่ได้เน้นการใช้อำนาจ แต่เน้นการใช้ “ความชอบธรรม” จากการใกล้ชิดประชาชนและเข้าใจปัญหาอย่างแท้จริง
3. ประสบการณ์ภาคสนามของ พล.ท.บุญสิน กับการสร้างองค์ความรู้
ประสบการณ์ของ พล.ท.บุญสิน ตั้งแต่ภูมิภาคอีสานซึ่งเต็มไปด้วยปัญหาโครงสร้าง ไปจนถึงพื้นที่จังหวัดชายแดนใต้ ซึ่งมีความท้าทายเรื่องชาติพันธุ์ ศาสนา และความมั่นคง เชื่อมโยงแนวคิดสำคัญหลายประการ:
-
ความเข้าใจความเปราะบางของชุมชนท้องถิ่น
-
การสร้างความไว้วางใจกับประชาชนท่ามกลางความเสี่ยง
-
การจัดการความขัดแย้งที่ต้องใช้ “ความกล้า” และ “ความใกล้ชิดพื้นที่” มากกว่าเครื่องมือราชการที่ห่างไกล
ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้แนวคิด “นักรบสันติภาพ” ของเขามีฐานจริง มิใช่เพียงทฤษฎี
4. บทบาทใหม่ในฐานะ ผอ.หลักสูตร 4ส: การยกระดับสันติภาพเชิงระบบ
การที่ พล.ท.บุญสิน ได้รับมอบหมายเป็นผู้อำนวยการหลักสูตรประกาศนียบัตรชั้นสูงการเสริมสร้างสังคมสันติสุข (สสสส.) หรือหลักสูตร 4ส ของสถาบันพระปกเกล้า ถือเป็นการเปลี่ยนผ่านสำคัญจากผู้ปฏิบัติภาคสนามสู่ผู้สร้างองค์ความรู้ด้านสันติสุขในระดับโครงสร้าง
บทบาทนี้ประกอบด้วย 3 มิติสำคัญ:
4.1 การถ่ายทอดประสบการณ์จริงสู่หลักสูตร
ผู้เข้าอบรมประกอบด้วยผู้นำภาครัฐ ภาคประชาชน และองค์กรท้องถิ่น เมื่อผอ.หลักสูตร คือผู้มีประสบการณ์ในพื้นที่จริง หลักสูตรจึงมีความลึกทางเนื้อหาและเชื่อมโยงกับสถานการณ์จริงได้มากขึ้น
4.2 การสร้าง “ผู้นำสันติภาพเชิงปฏิบัติ” รุ่นใหม่
หลักสูตร 4ส อยู่บนฐานคิดว่า สันติภาพต้องเกิดจากการร่วมมือหลายภาคส่วนและต้องขับเคลื่อนจริง ไม่ใช่เพียงเอกสารหรือรายงาน ซึ่งตรงกับมุมมองของ พล.ท.บุญสิน ที่กล่าวว่า
“งบประมาณของประเทศต้องนำไปสู่การปฏิบัติจริง ไม่ใช่ออกมาเป็นแค่เอกสารรูปเล่ม”
4.3 การเสริมพลังความเข้าใจ MOU และการทูตชายแดน
ในเวทีเสวนา 43–44 เขาได้สะท้อนว่า ความไม่เข้าใจในสังคมส่วนใหญ่เกิดจากการสื่อสารที่ไม่เชื่อมโยงข้อเท็จจริง หลักสูตรจึงมีบทบาทสำคัญในการสร้างผู้รู้ที่มีความสามารถด้าน
-
การทูตสาธารณะ
-
การบริหารจัดการชายแดน
-
การสื่อสารความมั่นคงเชิงหลักฐาน
5. ข้อสรุป: นักรบสันติภาพในยุคเปลี่ยนผ่านของไทย
การวิเคราะห์บทบาทของ พล.ท.บุญสิน พาดกลาง ชี้ให้เห็นว่า “นักรบสันติภาพ” ในความหมายแบบไทยร่วมสมัย คือผู้ที่ผสาน ความกล้า, ความเข้าใจคน, ความเข้าใจพื้นที่, และ ภาวะผู้นำเชิงปฏิบัติ เข้าด้วยกัน
การขึ้นมาทำหน้าที่ผู้อำนวยการหลักสูตร 4ส ของสถาบันพระปกเกล้า ทำให้ประสบการณ์ภาคสนามถูกยกระดับสู่การสร้าง “ผู้นำสันติภาพเชิงระบบ” ที่สามารถขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงในระดับประเทศ ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของสถาบันในการเป็น “คลังสมองของชาติ”
ดังนั้น พล.ท.บุญสิน จึงไม่เพียงเป็น “นักรบ” ในความหมายของผู้รักษาความมั่นคง แต่เป็น “นักรบสันติภาพ” ที่มุ่งสร้างความยั่งยืนให้กับประเทศ ผ่านความเข้าใจอย่างลึกซึ้งและความกล้าหาญในการทำงานกับประชาชนในพื้นที่จริง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น