บทนำ
การพัฒนาชุมชนเชิงบูรณาการในยุคดิจิทัลจำเป็นต้องใช้กลไกที่เชื่อมโยงแหล่งความรู้และเครือข่ายชุมชนเข้าด้วยกันอย่างมีระบบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและการสืบสานทุนเล่าเรียนหลวงเพื่อพัฒนาพระสงฆ์ไทยซึ่งมีบทบาทสำคัญทั้งในมิติศาสนา การศึกษา และการสร้างชุมชนเข้มแข็ง ในโอกาสงาน “สืบสานงานพ่อ ต่อยอดทุนเล่าเรียนหลวงสำหรับพระสงฆ์ไทย” เมื่อวันที่ 4 กรกฎาคม 2568 การเปิดตัว Community Development Learning Hub (CDLH) ที่พัฒนาขึ้นโดยสำนักงานอบรมประชาชนกลาง (อ.ป.ก.) ได้สะท้อนทิศทางใหม่ของการนำ เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาสนับสนุนพันธกิจสำคัญนี้
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์รูปแบบ CDLH ที่ใช้เทคโนโลยี AI เป็นแกนกลางของระบบ รวมทั้งประเมินศักยภาพในการสนับสนุนเป้าหมาย “สืบสานงานพ่อ” และยกระดับทุนเล่าเรียนหลวงสู่การเรียนรู้และพัฒนาชุมชนที่ยั่งยืน
1. แนวคิดและเป้าหมายของ Community Development Learning Hub
Community Development Learning Hub คือศูนย์กลางคลังข้อมูลและแพลตฟอร์มการเรียนรู้ร่วมกันระหว่าง วัด บ้าน โรงเรียน และรัฐ (บวร) โดยมีเป้าหมายหลัก 3 ประการ ได้แก่
-
การสืบสานงานพ่อและทุนเล่าเรียนหลวง : สืบทอดและต่อยอดทุนการศึกษาแก่พระสงฆ์ไทย ให้เกิดประโยชน์ทั้งต่อการศึกษาพระพุทธศาสนาและการพัฒนาชุมชน
-
การบูรณาการข้อมูลชุมชน : รวบรวมฐานข้อมูลพระสงฆ์ ปราชญ์ชุมชน ความรู้ท้องถิ่น และผลลัพธ์การพัฒนาในรูปแบบคลังข้อมูล (Data Warehouse) ที่สามารถเข้าถึง วิเคราะห์ และติดตามผลได้
-
การส่งเสริมการเรียนรู้และเผยแผ่พระพุทธศาสนาอย่างทันสมัย : ยกระดับกระบวนการถ่ายทอดความรู้ด้วยเทคโนโลยี AI ให้เข้าถึงประชาชนทุกช่วงวัยและทุกพื้นที่
CDLH จึงเป็นทั้งศูนย์กลางจัดการความรู้และเครื่องมือสร้างความเข้มแข็งของชุมชน ตามแนวทางพุทธธรรมและนโยบายรัฐ
2. องค์ประกอบเทคโนโลยี AI ในระบบ CDLH
ระบบนี้ประกอบด้วย 2 กลไกหลักของ AI ที่โดดเด่น ได้แก่
2.1 Rover AI : การแปลงเนื้อหาอัตโนมัติและการสร้างสื่อการเรียนรู้
Rover AI เป็นแพลตฟอร์มปัญญาประดิษฐ์ที่สามารถ
-
แปลงวิดีโอ YouTube และไฟล์เสียงการบรรยายเป็น เอกสารสรุปเนื้อหาแบบโครงสร้างชัดเจน
-
สร้าง แผนภาพ (Diagram) ประกอบความเข้าใจ
-
จัดทำ ข้อสอบและเฉลยอัตโนมัติ เพื่อประเมินผลการเรียนรู้
นวัตกรรมนี้ช่วยให้กระบวนการสืบสานความรู้ทางพระพุทธศาสนาเป็นไปอย่างเป็นระบบ มีมาตรฐาน และสามารถปรับใช้ได้ทั้งกับพระสงฆ์ เยาวชน และประชาชนทั่วไป
2.2 Executive BI Dashboard : ระบบบริหารจัดการข้อมูลเชิงกลยุทธ์
ระบบแดชบอร์ดวิเคราะห์ข้อมูลแบบเรียลไทม์ ช่วยให้ผู้บริหารสามารถ
-
ติดตามความก้าวหน้าของโครงการในพื้นที่ต่างๆ
-
วิเคราะห์แนวโน้มและประเมินประสิทธิภาพของการดำเนินงาน
-
วางแผนพัฒนาเชิงกลยุทธ์และตัดสินใจได้อย่างแม่นยำ
เครื่องมือนี้จึงเป็นส่วนสำคัญที่ยกระดับมาตรฐานการบริหารจัดการงานสาธารณสงเคราะห์ของ อ.ป.ก.
3. การเชื่อมโยงกับพันธกิจสืบสานงานพ่อและทุนเล่าเรียนหลวง
การพัฒนา CDLH ด้วย AI เป็นการต่อยอด ทุนเล่าเรียนหลวง จากเดิมที่เน้นเฉพาะการส่งเสริมโอกาสทางการศึกษา สู่การสร้าง คลังปัญญาพระพุทธศาสนา ที่สนับสนุนภารกิจ 3 ด้าน
-
ด้านการศึกษา – สร้างระบบการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้ทุกกลุ่ม
-
ด้านการเผยแผ่พระธรรม – ถ่ายทอดคำสอนและกิจกรรมธรรมะด้วยรูปแบบดิจิทัล
-
ด้านการพัฒนาชุมชน – ขยายเครือข่ายวัด โรงเรียน ชุมชน สร้างต้นแบบการพัฒนาอย่างยั่งยืน
ระบบจึงตอบโจทย์ทั้งมิติความรู้ มิติศาสนา และมิติพัฒนาเศรษฐกิจสังคมของชุมชน
4. ศักยภาพและความท้าทาย
ศักยภาพสำคัญ
-
ความแม่นยำของ AI ช่วยลดภาระการจัดการเอกสารและเนื้อหา
-
คลังข้อมูลกลาง สนับสนุนการทำงานร่วมกันแบบ One Data
-
การประเมินผลแบบเรียลไทม์ สร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ต่อเนื่อง
ความท้าทาย
-
การรักษาความถูกต้องของข้อมูลพระธรรมคำสอนที่แปลงจาก AI
-
การพัฒนาศักยภาพบุคลากรชุมชนให้ใช้เครื่องมือได้อย่างเต็มที่
-
ความต่อเนื่องของงบประมาณสนับสนุนและทุนวิจัย
5. บทสรุปและข้อเสนอเชิงนโยบาย
Community Development Learning Hub เป็นตัวอย่างชัดเจนของการบูรณาการเทคโนโลยี AI เข้ากับพันธกิจการเผยแผ่พระพุทธศาสนาและการพัฒนาชุมชนไทย โดยมีจุดแข็งในการสร้างความรู้ที่เข้าถึงได้อย่างเท่าเทียมและมีประสิทธิภาพ บนพื้นฐานของ “ทุนเล่าเรียนหลวง” และแนวคิด “สืบสานงานพ่อ”
ข้อเสนอเชิงนโยบาย
-
สนับสนุนงบวิจัยและพัฒนา เพื่อยกระดับ AI ให้แม่นยำและสอดคล้องพระธรรมคำสอน
-
อบรมและเสริมสมรรถนะพระสงฆ์และบุคลากรชุมชน ในการใช้ระบบดิจิทัล
-
สร้างเครือข่ายความร่วมมือ ระหว่างหน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม
บทเรียนจากโครงการนี้จะสามารถขยายผลเป็นต้นแบบของการพัฒนาคลังความรู้ดิจิทัลในศาสนาอื่นและชุมชนต่างๆ ทั่วประเทศได้อย่างยั่งยืน
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น