[ท่อนฮุค:]
ตัทธิตคือปัจจัย เติมท้ายให้ความหมาย
เปลี่ยนคำให้ชัดขึ้น รูปศัพท์ก็ขยาย
รู้ราก รู้ปัจจัย ความเข้าใจไม่หาย
บาลีจะฟังง่าย เมื่อรู้ทางทำหมาย
[ท่อนที่ 1: ทำความรู้จัก]
ตัทธิตะคือคำที่ เติมปัจจัยภายหลัง
บอกชาติ สกุล ยศ บอกที่มาและพลัง
ต่างจากสมาสรวมคำ ที่ตัดวิภัตติจบ
ตัทธิตะแต่งรูปศัพท์ ให้เนื้อความเด่นครบ
[ท่อนที่ 2: หมวดความหมายจำง่าย]
บอกเชื้อสาย ชาติพันธุ์ ใช้ -อิย (iya)
พุทฺธิย, สากิยะ, โกศลิยะ ชัดเนื้อหา
บอกความเป็นเจ้าของ แบบ -มัย (maya)
พุทฺธมยํ เต็มใจ ด้วยธรรมเป็นพลังมา
บอกที่มา แหล่งกำเนิด ใช้ -ช (ja)
ธมฺมชะ เกิดแต่ธรรม ความดีงามนำพา
บอกการกระทำ ผลหรือคุณ ใช้ -ตา (-tā)
สีลตา ภาวะแห่งศีล ใจตั้งมั่นศรัทธา
[ท่อนฮุค:]
ตัทธิตคือปัจจัย เติมท้ายให้ความหมาย
เปลี่ยนคำให้ชัดขึ้น รูปศัพท์ก็ขยาย
รู้ราก รู้ปัจจัย ความเข้าใจไม่หาย
บาลีจะฟังง่าย เมื่อรู้ทางทำหมาย
[ท่อนที่ 3: ตัวอย่างคล้องจอง]
พุทฺธิยธมฺโม ธรรมแบบพุทธะ
สํฆมยปถะ ทางเกิดแต่สงฆะ
โลเกยสงฺคโห การรวมหมู่ในโลก
ธมฺมชคฺคิ โชนด้วยธรรม ดับทุกข์ที่ปะทบ
[ท่อนที่ 4: วิธีอ่านและแยกแยะ]
อ่านค้นฐานศัพท์ หมวดธาตุและฐานะ
มองหาปัจจัยท้าย แล้วดูความสัมพันธ์นะ
ถ้าเติมแล้วเปลี่ยนชนิด คำนามกลายคุณศัพท์
นั่นมักคือตัทธิตะ ไม่ใช่สมาสประกบศัพท์
[สะพานจำ:]
จำด้วยคู่ความหมาย ปัจจัยกับหน้าที่
-iya บอกสังกัด -maya บอกประกอบมี
-ja บอกเกิดแต่ -tā บอกภาวะนี้
เติมถูกกับฐานศัพท์ ความหมายจะกลมจี๋
[ท่อนฮุคปิดท้าย:]
ตัทธิตะไม่ยาก เมื่อฝึกแยกชั้นเชิง
รู้รูป รู้ความหมาย ใช้ใจที่ละเมิง
ค่อยๆ ผัน ค่อยๆ เติม ให้พอดีกับเนื้อเพลง
บาลีจะโปร่งใส ปัญญาจะบรรเลง
เชิงอธิบายสั้น:
- ตัทธิต (taddhita): คำที่เกิดจาก “ปัจจัย” เติมท้ายฐานศัพท์ เพื่อสร้างคำใหม่หรือแปลงหน้าที่คำ
- ใช้เพื่อบอก สังกัด/เชื้อสาย (-iya), ประกอบด้วย/อาศัย (-maya), เกิดแต่/มาจาก (-ja), ภาวะ/คุณภาพ (-tā) เป็นต้น
- หลักแยกกับสมาส: สมาสคือ “รวมคำ” ตัดวิภัตติ; ตัทธิตคือ “เติมปัจจัย” ให้ความหมายจำเพาะ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น