วันจันทร์ที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569

เพลง: นามบาลี


[ท่อนฮุก]

นาม นาม บาลี มีรูปวิภัตตินำ
เพศ-พจน์-การันต์ กำหนดความหมายคำ
ปฐมาเป็นประธาน ทุติยากรรมตรงจำ
ฉัฏฐีของ-ความสัมพันธ์ นามชัดไม่คลุมเครือ

[ท่อน A1 เพศและการันต์]
ปุงลิงค์ ภุมาลิงค์ นปุงสกลิงค์ให้รู้
อะ-อา-อิน การันต์ รูปปลายคำต้องดู
การันต์กำกับผัน เคียงเพศไม่เลอะลู่
พจน์เอก-ทวิ-พหุ ผันให้ตรงทางไป

[ท่อน B1 วิภัตตินามโดยย่อ]
ปฐมา ผู้เป็นประธาน ใครเป็นผู้ทำ
ทุติยา กรรมตรง ยอมรับการกระทำ
ตติยา เครื่องมือ-ร่วมด้วย จำ
จตุตถี เพื่อแก่ ให้ไปยังสิ่งนั้น
ปัญจมี จาก-ออก-โดย จำให้มั่น
ฉัฏฐี ของ-แห่ง ความเป็นเจ้าของกัน
สัตตมี ใน-ที่-ด้วย สถานที่สัมพันธ์
อาลปนะ เรียกขาน นามนั้นตรงใจ

[ท่อนฮุก]
นาม นาม บาลี มีรูปวิภัตตินำ
เพศ-พจน์-การันต์ กำหนดความหมายคำ
ปฐมาเป็นประธาน ทุติยากรรมตรงจำ
ฉัฏฐีของ-ความสัมพันธ์ นามชัดไม่คลุมเครือ

[ท่อน A2 ตัวอย่างผันสั้นๆ]
deva การันต์ -a ปุงลิงค์ชัด
ปฐมาเอกพจน์ devo เทพเจ้าหนึ่งจัด
ทุติยาเอกพจน์ devaṁ เป็นกรรมชัด
พหูพจน์ devā devānaṁ จำจัด
dhamma -a การันต์ ธรรมะผันไป
dhammo ธรรมะเป็นประธานให้
dhammaṁ เป็นกรรมตรงก็ได้
dhammānaṁ ของธรรมะมากหลาย
buddha → buddho ผู้ตื่นรู้
buddhaṁ เป็นกรรมตรงไม่หลงสูญ

[ท่อน B2 นามกิตก์และตัทธิต]
กิตก์ปัจจัย ทำกริยาเป็นนามใช้
เช่น -aka -tā เปลี่ยนสภาพให้
ตัทธิตะต่อท้าย แสดงหมวด-เชื้อสาย
เช่น -iya -ika ให้ความหมายเฉพาะไป

[ท่อนสะพาน วากยสัมพันธ์]
ประธาน-กริยา-กรรม วางนามให้ถูกที่
คุณศัพท์ตามนาม เพศพจน์ให้ตรงดี
สมาสนามรวมคำ เติมนัยให้พอดี
สนธิปรับเสียงนิด นุ่มนวลเข้าบทลีลา

[ท่อน A3 นามนปุงสกลิงค์]
phala ผลไม้ -a การันต์ใจ
phalaṁ เป็นประธานก็ได้ในนปุงสกลิงค์ไป
phalāni พหูพจน์รูปนี้จำไว้
ฉัฏฐี phalānaṁ ของผลไม้นั้นไป

[ท่อนฮุกสุดท้าย]
นาม นาม บาลี ผันรูปให้เป็นงาน
เพศ-พจน์-การันต์ ช่วยสื่อความไม่พ้นผ่าน
วิภัตติชัดเจน ใจอ่านคัมภีร์เบิกบาน
นามตั้งมั่นบนศีล ปัญญาจึงเบ่งบาน

[ท่อนปิด]
ท่องนามด้วยสติ จดจังหวะไม่เร่งรัด
ใช้เมตตานำจิต วาจาไม่กระทบกัด
รู้รูปแล้วรู้ใจ คำพระแจ่มชัด
นามบาลีเป็นสะพาน พาเข้าใกล้วาจาพุทธองค์

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น

เพลง: สมาส

[ท่อนฮุค] สมาสรวมคำ ให้ความหมายเดียวกัน ตัดวิภัตติออก แล้วพาจับใจกัน คำหน้าอธิบาย คำหลังเป็นสำคัญ บาลีงามนั้น อยู่ที่รู้สัมพันธ์ [ท่อนที่ 1:...