[ท่อนฮุก]
อัพยยศัพท์ คำไม่ผัน อยู่ตรงนั้นทุกกาล
เพศ-พจน์-วิภัตติ ไม่เกี่ยวการสื่อสาร
เป็นกิริยาวิเศษณ์ คำอุทาน คำเชื่อมความ
วางถูกที่ในวากยสัมพันธ์ ความหมายพุ่งตรงตาม
อัพยยะ แปลว่าคงรูป ไม่ผันตามบทใด
ขยายกริยา ขยายประโยค ให้ความชัดเข้าใจ
ชี้เวลา สถานที่ วิธี ปริมาณก็ได้
เป็นคำหน้า-คำหลัง เติมน้ำหนักให้ใจ
[ท่อน B1 หมวดพื้นฐาน]
กาลวิเสส เช่น อชฺช วันนี้, เสว นานๆ ไป
เทสวิเสส ตตฺถ ที่นั่น, อิตฺถ ที่นี่ใกล้
วิธีวิเสส เอวํ ดังนี้, ยถา อย่างนั้นไป
ปริมาณ อติ มาก, อลฺป น้อยเบาใจ
ปฏิเสธ น ไม่, มา อย่าทำอะไร
อุทาน เห ผู้เอ๋ย, โภ ท่าน โปรดใส่ใจ
[ท่อนฮุก]
อัพยยศัพท์ คำไม่ผัน อยู่ตรงนั้นทุกกาล
เพศ-พจน์-วิภัตติ ไม่เกี่ยวการสื่อสาร
เป็นกิริยาวิเศษณ์ คำอุทาน คำเชื่อมความ
วางถูกที่ในวากยสัมพันธ์ ความหมายพุ่งตรงตาม
[ท่อน A2 คำเชื่อมและเน้นน้ำหนัก]
หิ ก็เพราะว่า, โข ก็แน่แท้
นุน เห็นทีว่า, สุทํ ก็จริงแท้
จ ก็ดี และ ก็ แล้วแต่
วา หรือจะ… ก็ได้ แล้วแต่จะแปลแก่ใจ
[ท่อน B2 สถานที่และทิศ]
อุปริ เบื้องบน, เหฏฺฐา เบื้องล่าง
ทเกฺขิณา ทิศขวา, วามา เบื้องซ้ายอย่าง
ปุรุโต เบื้องหน้า, ปจฺฉา ภายหลังทาง
อนฺโต ภายใน, พหิฑฺฒา ภายนอกกว้าง
[ท่อนสะพาน ตัวอย่างใช้งาน]
อชฺช อหํ ฆรํ คจฺฉามิ วันนี้ฉันไปเรือน
ตตฺถ โส นิสินฺโน ที่นั่นเขานั่งเยือน
มา กโร หิ โข อย่าทำเลย แน่แท้เตือน
เอวํ โข อหํ สุตํ ดังนี้แล เราได้ยินเหมือน
ยถา ตถา เช่นไร ก็เป็นไปเช่นนั้นเหมือน
[ท่อน A3 สนธิและตำแหน่ง]
อัพยยะคงรูป แม้มีสนธิพานพบ
เช่น เอวํ + โข วางชิด เสียงไหลลบ
มักอยู่หน้ากริยา หรือขึ้นต้นประโยคครบ
แต่บางคำยืดหยุ่น ตามฉันทลักษณ์กลบท
[ท่อน B3 ขยายด้วยใจและศีล]
ใช้คำให้พอดี ไม่แข็ง ไม่อ่อนยวบ
เมตตาเป็นเครื่องหล่อ จิตวาจาไม่บิดบวบ
สติคุมจังหวะไว้ ถ้อยคำไม่มัวหมอบ
ศีลหุ้มหัวใจรอบ ความหมายจึงไม่คลาดเคลื่อน
[ท่อนฮุกสุดท้าย]
อัพยยศัพท์ คำไม่ผัน อยู่ตรงนั้นทุกกาล
เพศ-พจน์-วิภัตติ ไม่เกี่ยวการสื่อสาร
ชี้เวลา-ที่-วิธี เติมนัยให้กระจ่าง
เมื่อเข้าใจบทบาท นัยธรรมก็สว่าง
[ท่อนปิด]
ท่องคำสั้นๆ นี้ ทีละตอนค่อยจำ
ใช้ในประโยคจริง ให้คล่องลิ้นทุกคำ
อัพยยศัพท์เป็นเข็มทิศ นำประโยคให้ขำ
อ่านพระวาจาชัด ยิ่งภาวนายิ่งนำ
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น