วันพฤหัสบดีที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2569

ม.พุทธศาสนารัฐฉาน จับมือ มจร–มมร สร้างเครือข่ายสงฆ์ข้ามพรมแดน

ความสัมพันธ์ระหว่าง มหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (Shan State Buddhist University: SSBU) แห่งสหภาพเมียนมา กับสองมหาวิทยาลัยสงฆ์หลักของไทย ได้แก่ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) และ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร) กำลังถูกยกระดับสู่การเป็น “หุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” ในระดับภูมิภาคลุ่มน้ำโขง

จุดตั้งต้นสำคัญของความร่วมมือดังกล่าว ย้อนกลับไปเมื่อวันที่ 15 มกราคม 2562 ณ โรงแรมเอสดี อเวนิว กรุงเทพมหานคร ซึ่ง ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ (Prof. Dr. Ven. Khammai Dhammasami) ผู้ก่อตั้ง SSBU และเลขาธิการบริหารสมาคมมหาวิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ (IABU) เป็นประธานมอบทุนการศึกษาแก่พระนิสิตชาวไทยใหญ่กว่า 100 รูป ที่กำลังศึกษาในระดับปริญญาตรี โท และเอก ในมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย

ผู้เชี่ยวชาญด้านพุทธศาสนศึกษาและการจัดการการศึกษาระหว่างประเทศ ระบุว่า เหตุการณ์ดังกล่าวมิใช่เพียงพิธีมอบทุนทั่วไป หากแต่เป็น “หมุดหมายทางยุทธศาสตร์” ของการสร้างเครือข่ายพัฒนาทรัพยากรมนุษย์สงฆ์ข้ามพรมแดน

จากห้องประชุมสู่ยุทธศาสตร์สร้างชาติและศาสนา

การมอบทุนกว่า 100 รูปในคราวเดียว สะท้อนแนวคิดการสร้าง “มวลชนวิกฤตทางปัญญา” (Critical Mass) เพื่อวางรากฐานกำลังคนในระยะยาว

ระดับปริญญาเอก เตรียมเป็นนักยุทธศาสตร์และผู้บริหารสถาบัน
ระดับปริญญาโท เป็นกำลังหลักด้านการสอนและวิจัย
ระดับปริญญาตรี กระจายสู่ชุมชนในฐานะพระนักพัฒนาและพระนักเผยแผ่

นักวิชาการมองว่า นี่คือยุทธศาสตร์ “Nation and Religion Building through Human Resource Development” หรือการสร้างชาติและศาสนาผ่านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ โดยมีการศึกษาสงฆ์เป็นเครื่องมือหลัก

บทบาท “สะพานเชื่อม” ของพระคำหมาย

ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ถือเป็นบุคคลสำคัญในเครือข่ายนี้ ด้วยประสบการณ์การศึกษาระดับนานาชาติ และบทบาทใน IABU ท่านทำหน้าที่เป็น “สะพานเชื่อม” ระหว่าง

รัฐฉาน
มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย
เครือข่ายพุทธศาสนาระดับโลก

ในวันมอบทุนปี 2562 ผู้บริหารกองวิเทศสัมพันธ์ของ มจร เข้าร่วมเป็นสักขีพยาน สะท้อนการรับรองในระดับสถาบัน และความพร้อมของไทยในการเป็น “ศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาโลก”

โครงสร้างความร่วมมือเชิงระบบ

ความสัมพันธ์ระหว่าง SSBU กับ มจร และ มมร ดำเนินผ่านทั้งบันทึกความเข้าใจ (MOU) และความร่วมมือเชิงปฏิบัติ ได้แก่

การแลกเปลี่ยนคณาจารย์และนิสิต
การวิจัยร่วมด้านพุทธศาสนาและประวัติศาสตร์ลุ่มน้ำโขง
การจัดประชุมวิชาการนานาชาติ
การพัฒนาระบบประกันคุณภาพการศึกษา

โดย มจร มีบทบาทเด่นด้านการบริหารกิจการคณะสงฆ์ วิปัสสนา และเครือข่าย IABU ขณะที่ มมร สนับสนุนด้านภาษาบาลี-สันสกฤต และการบริหารจัดการมหาวิทยาลัย

การเยือนของคณะผู้บริหาร SSBU ต่อ มมร ในปี 2566 เพื่อศึกษาระบบบริหารและงานวิชาการ ตอกย้ำลักษณะความร่วมมือแบบ “พี่เลี้ยง–หุ้นส่วน”

ฟื้นฟูอัตลักษณ์ผ่านคัมภีร์และวิปัสสนา

หนึ่งในเป้าหมายสำคัญของ SSBU คือการเป็นศูนย์กลางศึกษาคัมภีร์ใบลานและวรรณกรรม “ลิกหลง” ของไทยใหญ่ การที่พระนิสิตได้ศึกษาวิจัยในไทย ช่วยเพิ่มทักษะด้านการปริวรรตคัมภีร์และระเบียบวิธีวิจัยสมัยใหม่

ขณะเดียวกัน หลักสูตรของ SSBU ยังบูรณาการ “วิชาการ” กับ “วิปัสสนาธุระ” โดยได้รับอิทธิพลจากแนวทางของ มจร ทำให้เกิดรูปแบบการศึกษาที่ผสานการเรียนในห้องเรียนกับการปฏิบัติธรรมอย่างเป็นระบบ

ผลกระทบเชิงสังคมและความมั่นคงภูมิภาค

นักวิเคราะห์มองว่า ความร่วมมือดังกล่าวมีนัยมากกว่าการศึกษา เพราะเกี่ยวข้องกับ

การพัฒนาทุนมนุษย์ สร้างผู้นำทางศาสนาในรัฐฉาน
การทูตพุทธศาสนา (Buddhist Diplomacy) เสริมความสัมพันธ์ไทย–เมียนมา
Soft Power ทางศาสนา ผ่านระบบการศึกษาสงฆ์
เสถียรภาพชายแดน ด้วยบทบาทพระสงฆ์ในการสร้างสันติภาพชุมชน

พระนิสิตที่สำเร็จการศึกษาจากไทย กลายเป็นเครือข่ายผู้นำรุ่นใหม่ที่มีทักษะภาษาอังกฤษและโลกทัศน์สากล สามารถเผยแผ่ธรรมะในเวทีโลกได้

ก้าวต่อไปของเครือข่ายสงฆ์ลุ่มน้ำโขง

รายงานเสนอให้ขยายความร่วมมือในอนาคต ได้แก่

การทำวิทยานิพนธ์ร่วมในประวัติศาสตร์ไทย–รัฐฉาน
การจัดตั้งสมาคมศิษย์เก่าพระนิสิตไทยใหญ่
หลักสูตรอบรมระยะสั้นด้านเทคโนโลยีและการบริหารการศึกษา

บทสรุป

ความร่วมมือระหว่าง SSBU กับ มจร และ มมร ได้พัฒนาจากการช่วยเหลือเชิงเมตตา สู่การเป็น หุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์ด้านการศึกษาพุทธศาสนาข้ามพรมแดน

พระนิสิตกว่า 100 รูปที่ได้รับทุนในปี 2562 มิได้เป็นเพียงผู้รับโอกาส แต่คือ “กองทัพธรรมทางปัญญา” ที่จะกลับไปเป็นเสาหลักของพระพุทธศาสนาในรัฐฉาน และมีบทบาทต่ออนาคตของภูมิภาคลุ่มน้ำโขงในศตวรรษที่ 21.

พลวัตความสัมพันธ์เชิงยุทธศาสตร์และเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการระหว่างมหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉานกับมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย

บทคัดย่อ

รายงานการวิจัยฉบับนี้มุ่งเน้นการวิเคราะห์เชิงลึกเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางยุทธศาสตร์ระหว่าง มหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (Shan State Buddhist University: SSBU) แห่งสหภาพเมียนมา กับสถาบันอุดมศึกษาพระพุทธศาสนาหลักของประเทศไทย ได้แก่ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) และ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร) โดยใช้วาระสำคัญทางประวัติศาสตร์เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2562 ณ โรงแรมเอสดี อเวนิว กรุงเทพมหานคร เป็นจุดตั้งต้นในการวิเคราะห์เชิงโครงสร้าง ซึ่งในเหตุการณ์ดังกล่าว ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ (Prof. Dr. Ven. Khammai Dhammasami) ผู้ก่อตั้ง SSBU และเลขาธิการสมาคมมหาวิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ (IABU) ได้เป็นประธานมอบทุนการศึกษาแก่พระนิสิตไทยใหญ่จำนวนกว่า 100 รูป ที่กำลังศึกษาระดับปริญญาตรี โท และเอก ในมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย

การศึกษานี้สังเคราะห์ข้อมูลจากเอกสารวิชาการ บันทึกความเข้าใจ (MOU) และหลักฐานเชิงประจักษ์ เพื่อชี้ให้เห็นว่าความสัมพันธ์นี้มิใช่เพียงการแลกเปลี่ยนทางการศึกษา (Educational Exchange) แต่เป็น "ยุทธศาสตร์การสร้างชาติและศาสนาผ่านการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์" (Nation and Religion Building through Human Resource Development) ที่มีนัยสำคัญต่อความมั่นคงของพระพุทธศาสนาเถรวาทในภูมิภาคลุ่มน้ำโขง รายงานฉบับนี้ครอบคลุมการวิเคราะห์โครงสร้างหลักสูตร บทบาทของผู้นำสงฆ์ และผลกระทบทางสังคมวัฒนธรรมที่เกิดขึ้นจากการบูรณาการเครือข่ายการศึกษาข้ามพรมแดน

บทที่ 1: บทนำและบริบทความสัมพันธ์ทางประวัติศาสตร์และการศึกษาสงฆ์

1.1 ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา: จากโรงแรมเอสดี อเวนิว สู่ยุทธศาสตร์ลุ่มน้ำโขง

ในท่ามกลางกระแสโลกาภิวัตน์ที่ส่งผลกระทบต่อสถาบันทางศาสนา การศึกษาของคณะสงฆ์ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้กำลังเผชิญกับจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ เหตุการณ์เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2562 ณ โรงแรมเอสดี อเวนิว เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร มิใช่เพียงพิธีมอบทุนการศึกษาทั่วไป แต่เป็นหมุดหมายทางประวัติศาสตร์ที่สะท้อนถึง "ความสำเร็จระยะแรก" ของแผนยุทธศาสตร์การพัฒนาบุคลากรสงฆ์ในรัฐฉาน

ในวันดังกล่าว ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ผู้ก่อตั้งมหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (SSBU) และเลขาธิการสมาคมมหาวิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ (IABU) ได้เดินทางมาเป็นประธานในการมอบทุนการศึกษาให้แก่พระนิสิตชาวไทยใหญ่ (Shan) จำนวนกว่า 100 รูป ซึ่งกำลังศึกษาอยู่ในระดับดุษฎีบัณฑิต (ปริญญาเอก) มหาบัณฑิต (ปริญญาโท) และพุทธศาสตรบัณฑิต (ปริญญาตรี) ณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) และมหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร) โดยมีคณะผู้บริหารจากกองวิเทศสัมพันธ์ มจร และผู้ทรงคุณวุฒิเข้าร่วมเป็นสักขีพยาน

นัยสำคัญของเหตุการณ์นี้บ่งชี้ถึงปรากฏการณ์ทางสังคมที่ซับซ้อน:

การพึ่งพาซึ่งกันและกัน (Interdependency): รัฐฉานมีทรัพยากรบุคคลที่มีศรัทธาและศักยภาพ แต่ขาดแคลนโครงสร้างพื้นฐานทางการศึกษาขั้นสูง ในขณะที่ไทยมีโครงสร้างพื้นฐานที่แข็งแกร่งและต้องการความเป็นสากล (Internationalization) ของสถาบันสงฆ์
บทบาทของผู้นำ (Leadership Role): ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงผู้บริหารการศึกษา แต่เป็น "รัฐบุรุษทางจิตวิญญาณ" (Spiritual Statesman) ที่ใช้กลไกทางการศึกษาในการยกระดับสถานะของคณะสงฆ์ไทยใหญ่ในเวทีโลก
การยอมรับจากสถาบันไทย: การเข้าร่วมของผู้บริหารระดับสูงจากกองวิเทศสัมพันธ์ มจร แสดงถึงการรับรอง (Endorsement) และความพร้อมที่จะเป็นพันธมิตรทางยุทธศาสตร์ในระยะยาว

1.2 วัตถุประสงค์ของการศึกษา

การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์เชิงลึกระหว่าง SSBU กับมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย โดยมุ่งตอบคำถามวิจัยสำคัญ ดังนี้:

โครงสร้างความสัมพันธ์และการร่วมมือระหว่าง SSBU กับ มจร และ มมร มีลักษณะและพัฒนาการอย่างไร?
บทบาทของ ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ในฐานะ "สะพานเชื่อม" ระหว่างโลกตะวันตก (Oxford) ไทย (มจร/มมร) และรัฐฉาน (SSBU) ส่งผลต่อทิศทางการศึกษาอย่างไร?
การมอบทุนการศึกษาแก่พระนิสิตกว่า 100 รูป ส่งผลกระทบต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และความมั่นคงของพระพุทธศาสนาในรัฐฉานอย่างไร?

บทที่ 2: พลวัตและภูมิทัศน์การศึกษาสงฆ์ในรัฐฉานและบทบาทของไทย

2.1 สถาปัตยกรรมทางปัญญา: การก่อตั้งและวิสัยทัศน์ของ SSBU

มหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (Shan State Buddhist University: SSBU) ก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 2014 (พ.ศ. 2557) ณ เมืองตองจี (Taunggyi) เมืองหลวงของรัฐฉาน โดยมีรากฐานมาจากความพยายามที่จะสร้างสถาบันการศึกษาที่ "เป็นไท" แต่มีมาตรฐาน "สากล" ข้อมูลจากการวิจัยระบุว่า SSBU เป็นมหาวิทยาลัยพุทธศาสนาแห่งแรกในรัฐฉาน

ปรัชญาและวิสัยทัศน์ (Philosophy & Vision): วิสัยทัศน์ของ SSBU ภายใต้การนำของ ศ.ดร.พระคำหมาย คือการสร้าง "สถาบันเถรวาทที่มีความตื่นตัวและเสรี" (Vibrant and Liberal Theravada Institution) โดยได้รับแรงบันดาลใจจากมหาวิทยาลัยนาลันทาในอดีต ที่ซึ่งการศึกษาพระปริยัติธรรม (Scriptural Study) ผสานเข้ากับการวิพากษ์เชิงวิชาการ (Critical Study)

พันธกิจหลักประกอบด้วย:

การจัดการศึกษาที่มีความเข้มข้นทางวิชาการและปรับตัวได้ (Rigorous, adaptable educational programmes)
การส่งเสริมกิจกรรมที่รับใช้สังคม (Socially engaged activities)
การเป็นศูนย์กลางการศึกษาคัมภีร์ใบลาน (Manuscript Studies) เพื่ออนุรักษ์มรดกทางปัญญาของล้านนาและไทยใหญ่

2.2 บทบาทของไทยในฐานะ "ศูนย์กลางการศึกษา" (Educational Hub)

ก่อนการก่อตั้ง SSBU และแม้กระทั่งในปัจจุบัน พระภิกษุสามเณรจากรัฐฉานเผชิญข้อจำกัดทางการศึกษาในประเทศเมียนมา ทั้งจากปัญหาความไม่สงบและข้อจำกัดด้านหลักสูตร ประเทศไทยจึงกลายเป็นจุดหมายปลายทางหลัก

มจร (MCU): มีบทบาทในฐานะมหาวิทยาลัยสงฆ์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก โดยมีวิสัยทัศน์ในการเป็น "ศูนย์กลางการศึกษาพระพุทธศาสนาโลก" และมีพันธกิจในการผลิตบัณฑิตให้มีความรู้คู่คุณธรรม บำเพ็ญประโยชน์ต่อสังคม
มมร (MBU): มีบทบาทสำคัญในการจัดการศึกษาสงฆ์และมีความร่วมมือกับสถาบันต่างประเทศอย่างต่อเนื่อง

ความสัมพันธ์นี้ไม่ได้เกิดขึ้นเพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นการแลกเปลี่ยนที่เกื้อกูลกัน: รัฐฉานส่ง "ศาสนทายาท" ที่มีศรัทธาแรงกล้าเข้ามาศึกษา ในขณะที่ไทยส่งมอบ "องค์ความรู้และระบบการจัดการ" กลับคืนไป

บทที่ 3: วิเคราะห์เจาะลึกเหตุการณ์ 15 มกราคม 2562: ยุทธศาสตร์การสร้าง "กองทัพธรรมทางปัญญา"

การวิเคราะห์เหตุการณ์เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2562 ณ โรงแรมเอสดี อเวนิว จำเป็นต้องมองให้ทะลุเปลือกของพิธีกรรมไปสู่แก่นของยุทธศาสตร์

3.1 การสร้างมวลชนวิกฤตทางปัญญา (Building Critical Mass)

ตัวเลขพระนิสิต "กว่า 100 รูป" ที่ได้รับทุนการศึกษาในระดับปริญญาตรี โท และเอก มีนัยสำคัญทางสถิติและยุทธศาสตร์อย่างยิ่ง

ระดับปริญญาเอก (Ph.D.): กลุ่มนี้ถูกวางตัวให้เป็น "ผู้บริหารระดับสูง" (Executive Level) และ "นักยุทธศาสตร์" (Strategists) ของ SSBU และคณะสงฆ์รัฐฉานในอนาคต การศึกษาในระดับนี้ที่ มจร และ มมร เน้นการสร้างองค์ความรู้ใหม่และการวิจัยขั้นสูง
ระดับปริญญาโท (M.A.): กลุ่มนี้คือ "อาจารย์และนักวิชาการ" (Academics & Lecturers) ที่จะเป็นกำลังหลักในการขับเคลื่อนการเรียนการสอนและการวิจัยในสาขาต่างๆ ที่ SSBU กำลังเปิดสอน เช่น พุทธจิตวิทยา ปรัชญา และคัมภีร์ศึกษา
ระดับปริญญาตรี (B.A.): กลุ่มนี้คือ "ฐานกำลังปฏิบัติการ" (Operational Force) ที่จะกระจายตัวไปทำงานในระดับชุมชนและการเผยแผ่ศาสนา

การมอบทุนจำนวนมหาศาลนี้ในคราวเดียวและต่อเนื่อง สะท้อนว่า SSBU ไม่ได้ต้องการสร้าง "ฮีโร่" เพียงไม่กี่รูป แต่ต้องการสร้าง "ระบบนิเวศทางปัญญา" (Intellectual Ecosystem) ที่มีความต่อเนื่องและยั่งยืน

3.2 สัญญะของสถานที่และผู้เข้าร่วม

การเลือก โรงแรมเอสดี อเวนิว (SD Avenue Hotel) ซึ่งตั้งอยู่ในเขตบางพลัด กรุงเทพฯ และมักเป็นสถานที่จัดประชุมสัมมนาของคณะสงฆ์และหน่วยงานราชการไทย สะท้อนถึงการใช้ "พื้นที่กลาง" ที่สะดวกต่อการรวมตัวของพระนิสิตจากทั้ง มจร (วังน้อย/วัดมหาธาตุ) และ มมร (ศาลายา/วัดบวรนิเวศ)

การที่มี ผู้บริหารกองวิเทศสัมพันธ์ มจร และคณะเข้าร่วมในพิธี เป็นการยืนยันถึงความสัมพันธ์ระดับสถาบันที่แน่นแฟ้น

การรับรอง (Validation): การปรากฏตัวของผู้บริหารไทยเป็นการรับรองศักดิ์ศรีและสถานะของพระนิสิตไทยใหญ่ในระบบการศึกษาไทย
การสนับสนุน (Support): แสดงถึงความมุ่งมั่นของ มจร ในการดูแลสวัสดิภาพและส่งเสริมการศึกษาของพระนิสิตต่างชาติ ซึ่งสอดคล้องกับพันธกิจความเป็นสากลของมหาวิทยาลัย

3.3 บทบาทของ ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ในวันงาน

ในฐานะประธานมอบทุน ท่านไม่ได้มาในฐานะผู้ให้ทุนเพียงอย่างเดียว แต่มาในฐานะ "Role Model" หรือต้นแบบความสำเร็จ ท่านคือพระสงฆ์จากรัฐฉานที่ไปไกลถึงออกซ์ฟอร์ดและกลับมาพัฒนาบ้านเกิด สุนทรพจน์และโอวาทในวันนั้น (แม้ไม่ได้ระบุคำต่อคำในเอกสาร แต่สามารถอนุมานจากปณิธานของท่าน) ย่อมเน้นย้ำเรื่อง:

ความกตัญญูต่อสถาบัน: ทั้งต่อสถาบันสงฆ์ไทยที่ให้ที่เรียน และต่อรัฐฉานที่เป็นมาตุภูมิ
ความรับผิดชอบ (Responsibility): การศึกษาไม่ได้มีไว้เพื่อลาภยศ แต่เพื่อการกลับไปกอบกู้และฟื้นฟูพระพุทธศาสนาและสังคมในรัฐฉาน
มาตรฐานวิชาการ: การกระตุ้นให้พระนิสิตตั้งใจศึกษาให้สำเร็จตามกำหนดเพื่อกลับไปเป็นกำลังสำคัญของ SSBU

บทที่ 4: โครงสร้างความร่วมมือทางวิชาการ: มจร, มมร และ SSBU

ความสัมพันธ์ระหว่างสถาบันทั้งสามถูกถักทอผ่านกลไกความร่วมมือที่เป็นลายลักษณ์อักษรและเครือข่ายความสัมพันธ์เชิงหน้าที่

4.1 บันทึกความเข้าใจ (MOU) และพันธกิจร่วม

หลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยันถึงการลงนามใน บันทึกความเข้าใจ (MOU) ระหว่าง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) และ มหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (SSBU) โดยมีขอบเขตความร่วมมือที่ครอบคลุม:

การแลกเปลี่ยนทางวิชาการ (Academic Exchange): การแลกเปลี่ยนคณาจารย์และนิสิต การเทียบโอนรายวิชา
การวิจัยร่วม (Joint Research): การทำวิจัยในประเด็นพุทธศาสนาลุ่มน้ำโขง ประวัติศาสตร์ และคัมภีร์โบราณ
การประชุมวิชาการ (Conferences): การร่วมจัดสัมมนาวิชาการนานาชาติ
กิจกรรมทางพระพุทธศาสนา (Buddhist Activities): การเผยแผ่ศาสนาและกิจกรรมวันสำคัญ

ตารางที่ 1 แสดงเปรียบเทียบขอบเขตความร่วมมือระหว่างสถาบัน:

ประเด็นความร่วมมือ	มจร (MCU) กับ SSBU	มมร (MBU) กับ SSBU
สถานะความร่วมมือ	มี MOU เป็นทางการ	มีความร่วมมือเชิงปฏิบัติและการเยือน
ระดับการศึกษา	สนับสนุน ป.ตรี - ป.เอก	สนับสนุน ป.ตรี - ป.เอก
จุดเน้น	การบริหารกิจการคณะสงฆ์, วิปัสสนา, IABU	การศึกษาพุทธศาสนา, ภาษาบาลี-สันสกฤต
เครือข่าย	สำนักงานเลขาธิการ IABU ตั้งอยู่ที่ มจร	การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการบริหารและห้องสมุด

4.2 บทบาทของสมาคมมหาวิทยาลัยพุทธศาสนานานาชาติ (IABU)

ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ ดำรงตำแหน่ง เลขาธิการบริหาร (Executive Secretary) ของ IABU และ ATBU ในขณะที่อธิการบดี มจร มักดำรงตำแหน่งประธานหรือกรรมการบริหารระดับสูงของสมาคม

กลไกการทำงาน: IABU ทำหน้าที่เป็น "ร่มใหญ่" (Umbrella Organization) ที่เอื้อให้เกิดการเคลื่อนย้ายบุคลากรและองค์ความรู้ระหว่าง มจร, มมร และ SSBU ได้อย่างสะดวก
การประกันคุณภาพ: SSBU ได้รับการถ่ายทอดองค์ความรู้เรื่องระบบประกันคุณภาพการศึกษาและมาตรฐานวิชาการจาก มจร ผ่านกลไกของ IABU ทำให้หลักสูตรของ SSBU มีความเป็นสากลตั้งแต่เริ่มต้น

4.3 กรณีศึกษา: การเยือนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้

นอกเหนือจากเหตุการณ์ปี 2562 ความสัมพันธ์ยังดำเนินอย่างต่อเนื่อง เช่น ในเดือนมิถุนายน 2566 คณะผู้บริหาร SSBU นำโดย ศ.ดร.พระคำหมาย และ ดร.พระปัญญานันทะ (ประธานสภามหาวิทยาลัย) ได้เดินทางเยือน มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย (มมร)

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษางานด้านการบริหารจัดการ (Administration) และงานวิชาการ (Academic Matters) รวมถึงเยี่ยมชมห้องสมุด
นัยยะ: แสดงให้เห็นว่า SSBU ใช้ มมร เป็นหนึ่งในต้นแบบ (Benchmark) ในการวางระบบบริหารจัดการมหาวิทยาลัย ซึ่งสอดคล้องกับการที่พระนิสิตไทยใหญ่จำนวนมากสำเร็จการศึกษาจาก มมร และนำระบบเหล่านั้นกลับไปประยุกต์ใช้

บทที่ 5: การพัฒนาหลักสูตรและการบูรณาการองค์ความรู้

การที่พระนิสิตไทยใหญ่ศึกษาในไทย ส่งผลให้เกิดการถ่ายเทรูปแบบการศึกษา (Educational Transfer) ที่น่าสนใจ

5.1 การผสาน "วิชาการ" กับ "วิปัสสนาธุระ"

SSBU ให้ความสำคัญกับวิชาการคู่การปฏิบัติ (Textual and Practical) ซึ่งสอดรับกับแนวทางของมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย

มจร: มีหลักสูตรวิปัสสนาภาวนาที่เป็นเอกลักษณ์และเข้มข้น พระนิสิตไทยใหญ่ที่ผ่านการฝึกฝนจากศูนย์ปฏิบัติธรรมตาณัง เลณัง หรือศูนย์อื่นๆ ของ มจร จะนำรูปแบบการสอนปฏิบัติกรรมฐานกลับไปใช้ที่ SSBU
ผลลัพธ์: หลักสูตรของ SSBU จึงไม่ได้มีเพียงการเรียนในห้องเรียน แต่มีการบูรณาการการปฏิบัติธรรมเข้าไว้ในวิถีชีวิตนักศึกษา ซึ่งเป็นอัตลักษณ์ของพุทธศาสนาแบบเถรวาท

5.2 การฟื้นฟู "คัมภีร์ศึกษา" (Manuscript Studies) และอัตลักษณ์ไทยใหญ่

หนึ่งในจุดเด่นของ SSBU คือศูนย์ศึกษาคัมภีร์ใบลาน (Centre for Manuscript Studies) ซึ่งมุ่งเน้นการอนุรักษ์วรรณกรรม "ลิกหลง" (Lik Long) ของไทยใหญ่

บทบาทของมหาวิทยาลัยไทย: มหาวิทยาลัยไทย (เช่น ม.เชียงใหม่ หรือ มจร วิทยาเขตเชียงใหม่) มีความเชี่ยวชาญด้านล้านนาศึกษา ซึ่งมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับวัฒนธรรมไทยใหญ่ การที่พระนิสิตได้มาศึกษาและทำวิจัยในไทย ทำให้ได้รับทักษะการอ่านจารึก การปริวรรตคัมภีร์ และระเบียบวิธีวิจัยสมัยใหม่
การประยุกต์ใช้: พระนิสิตเหล่านี้คือกำลังสำคัญที่จะกลับไปชำระประวัติศาสตร์และสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับพุทธศาสนาในรัฐฉานให้เป็นที่ยอมรับในระดับสากล

บทที่ 6: ผลกระทบทางสังคมวัฒนธรรมและความมั่นคงในภูมิภาค

ความสัมพันธ์ มจร-มมร-SSBU สร้างผลกระทบที่กว้างไกลกว่ารั้วมหาวิทยาลัย

6.1 การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ (Human Capital Development)

การมอบทุนการศึกษา 100 ทุน คือการสร้าง "มันสมองของชาติ" (Brain Trust) ให้กับรัฐฉาน

ภาวะผู้นำ (Leadership): พระนิสิตที่จบจากไทยจะกลายเป็นผู้นำทางความคิดในชุมชน สามารถนำหลักธรรมมาประยุกต์ใช้กับปัญหาสมัยใหม่ เช่น ปัญหายาเสพติด ความยากจน และความขัดแย้งทางชาติพันธุ์
ภาษาและโลกทัศน์: การเรียนในไทยและระบบ SSBU ที่เน้นภาษาอังกฤษ ทำให้พระสงฆ์รัฐฉานรุ่นใหม่มีทักษะภาษาที่ดี สามารถสื่อสารธรรมะในเวทีโลกได้ (Global Dhamma Propagation)

6.2 การทูตพุทธศาสนา (Buddhist Diplomacy) และ Soft Power

ประเทศไทยใช้อำนาจละมุน (Soft Power) ผ่านการให้การศึกษาสงฆ์ เพื่อสร้างพันธมิตรที่ยั่งยืนในพม่า

ความสัมพันธ์ระดับประชาชน: พระสงฆ์ไทยใหญ่ที่จบจากไทยมีความผูกพันและทัศนคติที่ดีต่อไทย ทำหน้าที่เป็นทูตวัฒนธรรมที่เชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ
เสถียรภาพชายแดน: การมีสถาบันสงฆ์ที่เข้มแข็งในรัฐฉานช่วยสร้างเสถียรภาพทางสังคม ลดเงื่อนไขความรุนแรง และส่งเสริมสันติภาพในพื้นที่ชายแดนไทย-พม่า

บทที่ 7: บทสรุปและข้อเสนอแนะ

7.1 บทสรุป

เหตุการณ์เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2562 ณ โรงแรมเอสดี อเวนิว เป็นภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของ "ความสำเร็จของความร่วมมือ" ระหว่างมหาวิทยาลัยพุทธศาสนารัฐฉาน (SSBU) กับมหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย (มจร และ มมร)

SSBU ไม่ได้เป็นเพียงผู้รับ แต่เป็นผู้วางยุทธศาสตร์เชิงรุกในการเตรียมคน โดยมี ศ.ดร.พระคำหมาย ธัมมสามิ เป็นผู้นำวิสัยทัศน์
มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทย ทำหน้าที่เป็น "แม่พิมพ์" และ "พี่เลี้ยง" ที่สนับสนุนทั้งสถานที่ องค์ความรู้ และโอกาสทางการศึกษา
พระนิสิต 100 กว่ารูป คือผลผลิตที่เป็นรูปธรรม ซึ่งจะเติบโตไปเป็นเสาหลักของพระพุทธศาสนาในรัฐฉานและอนุภูมิภาคลุ่มน้ำโขง

ความสัมพันธ์นี้ได้ยกระดับจากการช่วยเหลือแบบดั้งเดิม ไปสู่ "ความเป็นหุ้นส่วนทางยุทธศาสตร์เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน" (Strategic Partnership for Sustainable Development) ซึ่งจะเป็นต้นแบบของการจัดการศึกษาพุทธศาสนาข้ามพรมแดนในศตวรรษที่ 21

7.2 ข้อเสนอแนะ

การขยายผลด้านการวิจัย: ควรส่งเสริมให้มีการทำวิทยานิพนธ์หรือดุษฎีนิพนธ์ร่วมกันในหัวข้อที่เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ร่วมไทย-รัฐฉาน เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่
การสร้างเครือข่ายศิษย์เก่า: ควรมีการจัดตั้งชมรมหรือสมาคมศิษย์เก่าไทยใหญ่ที่จบจาก มจร/มมร อย่างเป็นทางการ เพื่อเป็นกลไกในการประสานงานและช่วยเหลือรุ่นน้อง
การพัฒนาหลักสูตรระยะสั้น: มหาวิทยาลัยสงฆ์ไทยควรจัดอบรมระยะสั้นด้านการบริหารการศึกษาหรือเทคโนโลยีสารสนเทศให้แก่บุคลากรของ SSBU เพื่อเพิ่มศักยภาพในการบริหารจัดการมหาวิทยาลัย

siampongsnews