ท่อนนำ
คุณนาม บอกคุณ บอกลักษณะ
ประกบหน้านาม หรือหลังก็ชัด ความหมายไม่หลงทาง
ท่อน A
คุณนามแปรตามลิงค์และวจนะ
ปุงลิงค์ อิตถีลิงค์ นปุงสกะให้ตรงกัน
เอกวจนะหนึ่ง พหูวจนะหลาย
รูปผันให้คล้าย นามที่ตนขยาย
ท่อน B
วิภัตติบอกบทในประโยค
กัตตุ กัมมะ สัมพันธ ก็ผันไป
คุณนามต้องสอดคล้อง ไม่คลาดใจ
ชื่อ-คุณ-บทให้ใช่ ในวากยวัตถุ
ฮุก
คุณนามเอ๋ย ขยายความให้พอดี
ไพเราะทั้งรูปและความหมายไม่พร่ามัว
สัจจะวาจา นำใจไม่สั่นกลัว
สมมาวาจา งามทั้งเนื้อทั้งตัว
ท่อนแทรกจำง่าย
สามเพศสามปลายให้จำ
อา-อี-อุ แผลงเสียงตามคำ
วิภัตติหกหรือแปดในคัมภีร์
ให้ยึดนามหลักที่ขยายเป็นที่ยึดถือ
ท่อน C
กัมมธารยะสมาส เน้นคุณให้เด่นชัด
เช่น สีลวา-ภิกขุ ผู้มีศีลพร้อม
ตัทปุริสชี้ส่วนสัมพันธ์
คุณนามยังคงหน้าที่ขยายความ
ท่อน D
สนธิกลมกลืนเสียง ให้ร้องลื่นไหล
สระชนสระ ลด-แผลงให้ไพเราะ
รูปคำไม่ผิด ไวยากรณ์ก็เสถียร
ใจเรียนก็เพียร เห็นเหตุผลของภาษา
ฮุกซ้ำ
คุณนามเอ๋ย ขยายความให้พอดี
ไพเราะทั้งรูปและความหมายไม่พร่ามัว
สัจจะวาจา นำใจไม่สั่นกลัว
สมมาวาจา งามทั้งเนื้อทั้งตัว
ท่อน E ตัวอย่างจำง่าย
กุลโล กุลลา กุลลํ
ดีชาย ดีหญิง ดีกลาง ให้จำ
ปาโณ ปาณา ปาณํ
คุณนามต้องผัน ให้ตรงนามทุกครั้ง
ปิดเพลง
เมื่อรูปกับความหมายตรงกัน
ภาษาเป็นธรรม ชี้ทางสว่างใจ
จากเสียงสู่ความนัย
คุณนามพาไป สู่ปัญญาไม่ไกล
คำอธิบายสั้น
- คุณนาม: คำคุณศัพท์ที่ขยายคำนาม
- ลิงค์: เพศคำ (ปุงลิงค์ ชาย, อิตถีลิงค์ หญิง, นปุงสกลิงค์ กลาง)
- วจนะ: จำนวนของคำ (เอกวจนะ หนึ่ง, พหูวจนะ หลาย)
- วิภัตติ: ปัจจัยบอกหน้าที่คำในประโยค
- สมาส: การประสมคำ เช่น กัมมธารยะ ตัทปุริส
- สนธิ: การกลมกลืนเสียงระหว่างคำ]
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น