วันจันทร์ที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2568

ร่วมมือไทยกับอินเดีย แสวงพุทธปัญญาบริบทใหม่ ปั้นพระธรรมทูตไทยบนเวทีโลก

วิเคราะห์ความร่วมมือไทยกับอินเดียทางวิชาการในการแสวงพุทธปัญญาพัฒนาธรรมทูตไทยสู่เวทีโลก

บทนำ: บริบทใหม่แห่งการทูตพุทธศาสนาและยุทธศาสตร์เชิงรุกในศตวรรษที่ 21

ในท่ามกลางพลวัตการเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21 ที่ซึ่งอำนาจทางเศรษฐกิจและการเมืองกำลังเคลื่อนตัวจากตะวันตกสู่ตะวันออก (Global Power Shift) ภูมิภาคเอเชียได้กลายเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญที่ไม่เพียงแต่ขับเคลื่อนด้วยการค้าและการลงทุน แต่ยังขับเคลื่อนด้วย "อำนาจละมุน" (Soft Power) ที่มีรากฐานมาจากมรดกทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณ ความสัมพันธ์ระหว่างราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งถักทอผ่านสายใยแห่งพระพุทธศาสนามากว่าสองพันปี กำลังก้าวเข้าสู่ "รุ่งอรุณใหม่" แห่งการร่วมมือที่มิได้จำกัดอยู่เพียงมิติทางประวัติศาสตร์หรือการจาริกแสวงบุญตามจารีตประเพณีอีกต่อไป หากแต่เป็นการยกระดับสู่พันธมิตรทางปัญญา (Intellectual Alliance) ที่มุ่งเน้นการสังเคราะห์องค์ความรู้ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ และการสร้างนวัตกรรมทางสังคมเพื่อสันติภาพโลก

เหตุการณ์สำคัญที่ถือเป็นหมุดหมายทางยุทธศาสตร์ของการเปลี่ยนผ่านนี้ คือการเดินทางเยือน Swami Vivekanand Subharti University (SVSU) ณ เมืองมีรุต รัฐอุตตรประเทศ สาธารณรัฐอินเดีย ของ พระ ดร.ณพลเดช มณีลังกา อนุกรรมาธิการด้านพุทธศาสนา สภาผู้แทนราษฎร พร้อมด้วยคณะนักวิชาการ เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2568 (พ.ศ. 2568) ¹ การเดินทางครั้งนี้มิใช่เพียงพันธกิจส่วนบุคคล แต่มีนัยสำคัญที่สะท้อนถึงความพยายามของคณะสงฆ์ไทยและภาคการเมืองในการ "แสวงพุทธปัญญา" (Seeking Buddhist Wisdom) จากแหล่งกำเนิด เพื่อนำกลับมาปฏิรูปและยกระดับศักยภาพของ "พระธรรมทูต" (Dhammaduta) ของไทย ให้มีความพร้อมในการก้าวสู่เวทีโลกในฐานะผู้นำทางจิตวิญญาณที่มีความรอบรู้ทั้งทางธรรมและทางโลก

รายงานการวิจัยฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์เจาะลึกถึงปรากฏการณ์ดังกล่าว โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากโครงสร้างทางวิชาการของ SVSU บริบททางสังคมการเมืองของอินเดีย (โดยเฉพาะขบวนการพุทธศาสนาแนวใหม่ หรือ Navayana) และยุทธศาสตร์การพัฒนาพระธรรมทูตของไทย เพื่อนำเสนอข้อเสนอเชิงนโยบายในการสร้างความร่วมมือทวิภาคีที่ยั่งยืน การวิเคราะห์จะครอบคลุมถึงบทบาทของตัวแสดงสำคัญ (Key Actors) เช่น ดร.อาทุล กฤษณะ (Dr. Atul Krishna) และ ดร.ฮิโรฮิโต้ (Dr. Heero Hito) รวมถึงการถอดรหัสหลักสูตรการศึกษาที่ผสมผสานพุทธศาสตร์เข้ากับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่ ซึ่งจะเป็นกุญแจสำคัญในการไขประตูสู่ความเป็นสากลของพุทธศาสนาไทย

1. ภูมิทัศน์ทางยุทธศาสตร์: อินเดียกับการฟื้นฟูพุทธศาสนาในฐานะเครื่องมือทางการทูต

ก่อนที่จะวิเคราะห์กรณีศึกษาของ SVSU จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องทำความเข้าใจภูมิทัศน์ทางยุทธศาสตร์ของอินเดียในปัจจุบัน ซึ่งรัฐบาลอินเดียภายใต้นโยบาย "Act East" ได้หันมาให้ความสำคัญกับ "การทูตพุทธศาสนา" (Buddhist Diplomacy) อย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

1.1 นโยบาย Act East และการใช้พุทธศาสนาเป็นสะพานเชื่อม

รัฐบาลอินเดียตระหนักดีว่า พุทธศาสนาคือ "สินทรัพย์ทางวัฒนธรรม" (Cultural Asset) ที่ทรงพลังที่สุดในการเชื่อมโยงอินเดียเข้ากับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเอเชียตะวันออก กระทรวงการต่างประเทศของอินเดียได้ระบุชัดเจนว่า ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ส่วนใหญ่มีประชากรนับถือศาสนาพุทธจำนวนมาก และอินเดียกำลังสนับสนุนอาเซียนในการศึกษาความเป็นไปได้เพื่อพัฒนาบัญชีมรดกทางวัฒนธรรมอาเซียน (ASEAN Cultural Heritage List) ² การดำเนินการนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของการอนุรักษ์ แต่เป็นการสร้าง "อัตลักษณ์ร่วม" (Shared Identity) ที่มีอินเดียเป็นศูนย์กลางทางจิตวิญญาณ

หลักฐานเชิงประจักษ์ของการใช้นโยบายนี้คือ การอัญเชิญพระบรมสารีริกธาตุและพระอรหันตธาตุของพระสารีบุตรและพระโมคคัลลานะ จากอินเดียมาประดิษฐานชั่วคราว ณ ประเทศไทย ระหว่างวันที่ 22 กุมภาพันธ์ ถึง 19 มีนาคม 2567 (ค.ศ. 2024) ซึ่งมีพุทธศาสนิกชนชาวไทยเข้าร่วมสักการะกว่า 4 ล้านคน ² ปรากฏการณ์นี้สะท้อนให้เห็นว่า "ศรัทธา" สามารถแปรเปลี่ยนเป็น "ทุนทางการทูต" ที่กระชับความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนต่อประชาชน (People-to-People Diplomacy) ได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ยิ่งไปกว่านั้น อินเดียยังได้ขยายผลไปยังเวียดนามในปี 2025 โดยการส่งพระบรมสารีริกธาตุจากนาคารชุนโกณฑะ (Nagarjunakonda) ไปจัดแสดง ซึ่งดึงดูดผู้เข้าชมกว่า 18 ล้านคน ²

1.2 การช่วงชิงพื้นที่ทางปัญญา: นาลันทา vs. สถาบันเอกชนใหม่

ในขณะที่รัฐบาลอินเดียพยายามฟื้นฟู "มหาวิทยาลัยนาลันทา" (Nalanda University) ให้กลับมาเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ระดับโลก โดยมีเป้าหมายเพื่อนำกลุ่มนิกายต่างๆ ของชุมชนธรรมะ (Dharmic community) มารวมกัน และได้รับการสนับสนุนจากประเทศสมาชิก East Asia Summit ³ แต่กระบวนการดังกล่าวยังคงมีความท้าทายในเชิงโครงสร้างและการบริหารจัดการระดับรัฐ ความล่าช้าและระเบียบวิธีปฏิบัติที่ซับซ้อนของสถาบันภาครัฐ เปิดโอกาสให้ "สถาบันการศึกษาเอกชน" ที่มีความคล่องตัวสูงกว่า เข้ามามีบทบาทในการเติมเต็มช่องว่างทางวิชาการและจิตวิญญาณ

Swami Vivekanand Subharti University (SVSU) คือตัวอย่างที่โดดเด่นของสถาบันเอกชนที่ก้าวขึ้นมามีบทบาทนำในด้านนี้ ด้วยความพร้อมด้านโครงสร้างพื้นฐาน เงินทุน และวิสัยทัศน์ของผู้ก่อตั้งที่ต้องการสร้างสถาบันการศึกษาที่ผลิตบัณฑิตที่มีทักษะและคุณธรรม ⁵ SVSU จึงกลายเป็น "ทางเลือกทางยุทธศาสตร์" (Strategic Alternative) สำหรับสถาบันสงฆ์ไทยที่ต้องการความร่วมมือที่รวดเร็ว ยืดหยุ่น และมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมมากกว่าพิธีการทางการทูตเพียงอย่างเดียว

2. กรณีศึกษา: Swami Vivekanand Subharti University (SVSU) และนวัตกรรมทางพุทธปัญญา

การเดินทางเยือน SVSU ของพระ ดร.ณพลเดช มณีลังกา มิใช่เหตุบังเอิญ แต่เป็นการเลือกสรรพันธมิตรทางยุทธศาสตร์ที่มีศักยภาพสอดคล้องกับความต้องการของคณะสงฆ์ไทย การวิเคราะห์โครงสร้างและปรัชญาของ SVSU จะช่วยให้เห็นภาพโอกาสในการพัฒนาความร่วมมือ

2.1 ปรัชญาการก่อตั้ง: การบูรณาการวิทยาศาสตร์การแพทย์เข้ากับพุทธธรรม

SVSU ก่อตั้งขึ้นโดย Dr. Atul Krishna ศัลยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่มีชื่อเสียงแห่งเมืองมีรุต ผู้ซึ่งมีความฝันในการสร้างสถาบันการศึกษาที่เป็นเลิศทางวิชาการควบคู่ไปกับการปฏิรูปสังคม ⁵ วิสัยทัศน์ของท่านคือ "Vasudhaiva Kutumbakam" หรือ "โลกทั้งผองคือครอบครัวเดียวกัน" ซึ่งสะท้อนถึงความเป็นสากลนิยมที่ก้าวข้ามพรมแดนของเชื้อชาติและศาสนา ⁶

จุดที่น่าสนใจที่สุดคือ พื้นฐานทางวิชาชีพของ Dr. Atul Krishna ที่เป็นแพทย์ ส่งผลให้นโยบายของมหาวิทยาลัยมีการบูรณาการ "วิทยาศาสตร์สุขภาพ" เข้ากับ "พุทธศาสตร์" อย่างลงตัว ท่านไม่ได้มองพุทธศาสนาเป็นเพียงศาสนาหรือปรัชญาโบราณ แต่มองเป็น "ศาสตร์แห่งการเยียวยา" (Healing Science) ทั้งทางกายและทางใจ ซึ่งสอดคล้องกับแนวโน้มของโลกตะวันตกที่หันมาสนใจการเจริญสติ (Mindfulness) ในฐานะเครื่องมือทางการแพทย์และจิตวิทยา

นอกจากนี้ การที่ Dr. Atul Krishna ได้รับรางวัล "Global Buddhist Ambassador Award" จากประเทศไทย และรางวัลอื่นๆ จากองค์กรพุทธนานาชาติ ⁵ แสดงให้เห็นว่าท่านมีเครือข่ายและความเข้าใจในวัฒนธรรมชาวพุทธเป็นอย่างดี ซึ่งเป็นปัจจัยเอื้อต่อความร่วมมือกับไทย

2.2 Samrat Ashok Subharti School of Buddhist Studies (SASSBS): ประตูสู่พุทธภูมิ

ภายใน SVSU ได้มีการจัดตั้ง Samrat Ashok Subharti School of Buddhist Studies (SASSBS) ขึ้นในปี 2018 ภายใต้การนำของ Dr. Shalya Raj (CEO) และ Dr. Heero Hito (ผู้อำนวยการก่อตั้ง) ⁹ โดยมีพันธกิจในการส่งเสริมการศึกษาภาษาบาลี พุทธศาสนา และระบบภูมิปัญญาอินเดีย (Indian Knowledge Systems) ¹¹

จากการวิเคราะห์หลักสูตรของ SASSBS พบว่ามีความโดดเด่นและแตกต่างจากหลักสูตรพุทธศาสนาทั่วไปในไทย ดังนี้:

ตารางที่ 1: การวิเคราะห์โครงสร้างหลักสูตร SASSBS และประโยชน์ต่อพระธรรมทูตไทย

องค์ประกอบหลักสูตร (SVSU)	รายละเอียดวิชาและรหัสวิชา	การวิเคราะห์เชิงลึกและประโยชน์ต่อพระธรรมทูตไทย
พุทธศาสนาประยุกต์ (Applied Buddhism)	MABS 203: Introduction to Applied Buddhism เน้นการนำหลักธรรมไปใช้แก้ปัญหาสังคมร่วมสมัย	พระธรรมทูตไทยมักเก่งด้านปริยัติและพิธีกรรม แต่ขาดทักษะการ "ประยุกต์" ธรรมะเข้ากับบริบทโลกสมัยใหม่ (เช่น ภาวะซึมเศร้า, ปัญหาสิ่งแวดล้อม) วิชานี้จะช่วยเติมเต็มช่องว่าง (Gap) นี้
พุทธจริยศาสตร์ (Buddhist Ethics)	MABS 204: Introduction to Buddhist Ethics ศึกษาจริยธรรมในมิติปรัชญาและการปฏิบัติ	จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับการปฏิบัติหน้าที่ในตะวันตก ที่ประเด็นจริยธรรม (Bioethics, Social Ethics) เป็นเรื่องละเอียดอ่อนและต้องการคำอธิบายเชิงตรรกะ
ระเบียบวิธีวิจัย (Research Methodology)	PHBS 102: Research Methodology ครอบคลุมทั้งวิธีวิจัยเชิงปริมาณ (สถิติ) และเชิงคุณภาพ	จุดอ่อนสำคัญของพระสงฆ์ไทยคือการทำวิจัยตามมาตรฐานสากล การเรียนรู้วิธีเขียนรายงานวิจัย (Research Report Writing) และการอ้างอิง (Citations) จะยกระดับงานวิชาการพุทธไทยสู่สากล
ความหลากหลายทางภาษา (Linguistic Diversity)	ภาษาบาลี, สันสกฤต, ทิเบต, จีน และ Old Turkish	การเรียนรู้ภาษาที่หลากหลายเปิดโลกทัศน์ให้เข้าใจพุทธศาสนามหายานและวัชรยาน ช่วยให้พระธรรมทูตสามารถสื่อสารกับชาวพุทธนิกายอื่นได้อย่างลึกซึ้ง (Inter-sectarian Dialogue)
พุทธศาสนาในเวทีโลก (Global Buddhism)	MABS 306: Spread of Buddhism in West (Russia/Europe/America)	เตรียมความพร้อมให้พระธรรมทูตเข้าใจบริบทวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ของประเทศปลายทาง ก่อนที่จะเดินทางไปปฏิบัติศาสนกิจจริง

2.3 บทบาทของ Dr. Heero Hito: ทูตสันถวไมตรีทางวิชาการ

ปัจจัยความสำเร็จ (Key Success Factor) ของความร่วมมือนี้อยู่ที่ตัวบุคคล คือ Dr. Heero Hito ที่ปรึกษาและผู้อำนวยการก่อตั้ง SASSBS ท่านมีบทบาทสำคัญในฐานะ "ผู้เชื่อมประสาน" (Connector) ระหว่างภาครัฐของอินเดียกับองค์กรพุทธนานาชาติ ท่านมีความสัมพันธ์อันดีกับรัฐมนตรีระดับสูงของอินเดีย เช่น Shri G. Kishan Reddy และ Shri Kiren Rijiju ซึ่งท่านได้เคยมอบพระพุทธรูปให้ ¹³ ในขณะเดียวกัน ท่านก็มีความใกล้ชิดกับวงการสงฆ์ไทยและเคยได้รับเชิญมาร่วมงานสัมมนาในไทยหลายครั้ง

การที่ พระ ดร.ณพลเดช มณีลังกา เดินทางเยือน SVSU ตามคำแนะนำของ Dr. Heero Hito ¹ แสดงให้เห็นถึง "ความไว้วางใจ" (Trust) ที่มีต่อกัน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญของการดำเนินงานทางการทูตและการศึกษาระหว่างประเทศ

3. มิติทางจิตวิญญาณ: การเยือนกัมมาสธัมมะนิคมกับการแสวงหารากเหง้าแห่งสติ

นอกเหนือจากมิติทางวิชาการ การเดินทางเยือน กัมมาสธัมมะนิคม (Kammasadhamma) ในแคว้นกุรุ (ปัจจุบันคือเขต Kurukshetra รัฐ Haryana) ของพระ ดร.ณพลเดช และคณะ ตามคำแนะนำของ Dr. Heero Hito ถือเป็นนัยยะทางจิตวิญญาณที่ลึกซึ้ง ¹

กัมมาสธัมมะนิคม เป็นสถานที่ที่พระพุทธองค์ทรงแสดง "มหาสติปัฏฐานสูตร" (The Greater Discourse on the Foundations of Mindfulness) ซึ่งถือเป็นหัวใจของการปฏิบัติวิปัสสนากรรมฐาน ¹ การเยือนสถานที่นี้คือ:

Authenticity (ความแท้จริง): การสร้างความเชื่อมโยงกับสถานที่ต้นกำเนิดช่วยเพิ่มความขลังและความน่าเชื่อถือ (Authority) ให้กับหลักสูตรพุทธจิตวิทยาและการฝึกอบรมกรรมฐานของไทยในสายตาชาวโลก
Inspiration (แรงบันดาลใจ): การนำพระธรรมทูตมาสัมผัสพื้นที่จริง จะช่วยปลุกจิตวิญญาณแห่งการปฏิบัติและการเผยแผ่ให้เข้มข้นขึ้น
Academic Archaeology (โบราณคดีวิชาการ): เปิดโอกาสให้มีการศึกษาวิจัยเชิงลึกเกี่ยวกับบริบททางภูมิศาสตร์และสังคมของกัมมาสธัมมะนิคม ซึ่งอาจนำไปสู่การตีความมหาสติปัฏฐานสูตรในมิติใหม่ๆ

4. ความท้าทายและโอกาส: บริบทสังคมอินเดียและพุทธศาสนาแนวใหม่ (Navayana)

ในการส่งพระธรรมทูตไทยเข้าสู่เวทีโลก โดยเฉพาะในอินเดีย คณะสงฆ์ไทยจำเป็นต้องมีความเข้าใจอย่างถ่องแท้เกี่ยวกับบริบททางสังคมที่ซับซ้อนของอินเดียในปัจจุบัน ซึ่งแตกต่างจากภาพจำในพุทธประวัติอย่างสิ้นเชิง ประเด็นสำคัญที่สุดคือการเติบโตของ "พุทธศาสนาแนวใหม่" (Navayana Buddhism) หรือขบวนการพุทธของชาวดลิต (Dalit Buddhist Movement)

4.1 พลวัตของ Navayana และอิทธิพลของ ดร.อัมเบดการ์

พุทธศาสนิกชนส่วนใหญ่ในอินเดียปัจจุบันไม่ใช่ชาวพุทธแบบดั้งเดิม แต่เป็นกลุ่มคนที่เปลี่ยนศาสนาตามแนวทางของ ดร.บี.อาร์. อัมเบดการ์ (Dr. B.R. Ambedkar) เพื่อหลุดพ้นจากพันธนาการของระบบวรรณะ ¹⁴ ขบวนการนี้เริ่มต้นอย่างเป็นทางการในปี 1956 โดยมีการปฏิญาณตนเข้ารับพุทธศาสนาของชาวดลิตนับแสนคน ขบวนการนี้เรียกตนเองว่า "Navayana" (ยานใหม่) ซึ่งตีความพุทธธรรมในมิติของ "ความยุติธรรมทางสังคม" (Social Justice) และ "การปลดปล่อย" (Liberation) มากกว่าการหลุดพ้นทางจิตวิญญาณแบบดั้งเดิม ¹⁶

สถิติจากสำมะโนประชากรอินเดียระบุว่า 87% ของชาวพุทธในอินเดียสังกัดนิกาย Navayana และ 5.76 ล้านคน (69%) มาจากกลุ่ม Scheduled Castes หรือดลิต ¹⁵ รัฐมหาราษฏระเป็นศูนย์กลางสำคัญที่มีชาวพุทธอาศัยอยู่มากที่สุดถึง 6.5 ล้านคน ¹⁹

4.2 นัยยะต่อพระธรรมทูตไทย

ข้อมูลนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการ "Re-skill" พระธรรมทูตไทย:

ความอ่อนไหวทางสังคม: พระธรรมทูตต้องเข้าใจว่าชาวพุทธในอินเดียมองพุทธศาสนาเป็นเครื่องมือทางการเมืองและสังคม การเทศนาที่เน้นเรื่องกรรมเก่าหรือการยอมรับชะตากรรมอาจถูกตีความว่าเป็นการสนับสนุนระบบวรรณะ ซึ่งขัดแย้งกับหลักการของ Navayana ¹⁶
บทบาทของพระสงฆ์: ในสายตาของ Navayana พระสงฆ์ควรเป็น "นักกิจกรรมสังคม" (Social Activist) ที่ต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน ไม่ใช่เพียงผู้ประกอบพิธีกรรม ²²
โอกาสในการผสานแนวคิด: พระ ดร.ณพลเดช และคณะสงฆ์ไทย สามารถนำ "พุทธจิตวิทยา" ไปผสานกับ "พุทธสังคมนิยม" ของอัมเบดการ์ เพื่อสร้างแนวทาง "Engaged Buddhism" ที่สมดุล คือ การพัฒนาจิตใจควบคู่ไปกับการพัฒนาสังคม ซึ่ง SVSU ที่มีรากฐานจากการแพทย์และสังคมสงเคราะห์ เป็นพื้นที่ที่เหมาะสมที่สุดสำหรับการทดลองโมเดลนี้

5. ยุทธศาสตร์บูรณาการ: จากการศึกษาในห้องเรียนสู่เวทีโลก (From Classroom to Global Stage)

เพื่อให้การ "แสวงพุทธปัญญา" สัมฤทธิ์ผลเป็นรูปธรรมและสามารถ "พัฒนาธรรมทูตไทยสู่เวทีโลก" ได้จริง จำเป็นต้องมียุทธศาสตร์การดำเนินงานที่ชัดเจน โดยบูรณาการจุดแข็งของ มจร (และสถาบันสงฆ์ไทยอื่นๆ) เข้ากับศักยภาพของ SVSU

5.1 การยกระดับหลักสูตรพระธรรมทูต (Curriculum Upgrading)

ปัจจุบัน หลักสูตรฝึกอบรมพระธรรมทูตสายต่างประเทศของ มจร เน้นการฝึกอบรมระยะสั้น 3 เดือน ซึ่งมุ่งเน้นความรู้พื้นฐาน ภาษาอังกฤษเบื้องต้น และระเบียบปฏิบัติ ²³ อย่างไรก็ตาม ปัญหาที่พบคือพระธรรมทูตยังขาดทักษะด้านนวัตกรรม การสื่อสารข้ามวัฒนธรรม และภาษาอังกฤษขั้นสูง

ข้อเสนอแนะในการบูรณาการกับ SVSU:

โครงการแลกเปลี่ยนระยะยาว (Long-term Exchange): ส่งพระธรรมทูตที่ผ่านการอบรมเบื้องต้นจากไทย ไปศึกษาต่อในระดับประกาศนียบัตรหรือปริญญาโทที่ SVSU เป็นเวลา 1 ปี เพื่อให้ได้ใช้ชีวิตในสภาพแวดล้อมที่เป็นสากลและใช้ภาษาอังกฤษตลอดเวลา
โมดูลพิเศษ "พุทธศาสนากับวิทยาศาสตร์" (Buddhism and Science Module): ใช้ศักยภาพของวิทยาลัยแพทยศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ของ SVSU ในการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการให้พระธรรมทูตเข้าใจเรื่อง "Neuroscience of Meditation" เพื่อให้สามารถอธิบายผลของการปฏิบัติธรรมด้วยภาษาทางวิทยาศาสตร์ ซึ่งเป็นที่ต้องการมากในโลกตะวันตก
การวิจัยร่วม (Joint Research): สนับสนุนให้พระนิสิตระดับปริญญาเอก (เช่น สาขาพุทธจิตวิทยา) ทำวิทยานิพนธ์ร่วมกับอาจารย์ของ SASSBS ในหัวข้อที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสังคมในอินเดียและไทย

5.2 การสร้าง Soft Power ผ่าน "พุทธนวัตกรรม" (Buddhist Innovation)

พระ ดร.ณพลเดช ได้กล่าวถึงความสำคัญของ "พุทธนวัตกรรม" ในการขับเคลื่อน Soft Power ²⁵ ความร่วมมือกับ SVSU สามารถสร้างนวัตกรรมได้ดังนี้:

Digital Dhamma: ร่วมมือกับคณะวิศวกรรมศาสตร์ของ SVSU พัฒนา Application หรือ AI ที่ช่วยในการสอนสมาธิหรือตอบคำถามทางธรรมะ โดยใช้ฐานข้อมูลพระไตรปิฎกภาษาบาลี-สันสกฤต-จีน ที่ SVSU มีความเชี่ยวชาญ
Mindfulness-Based Therapy: พัฒนาโปรแกรมบำบัดสุขภาพจิตที่ผสมผสานเทคนิคทางจิตวิทยาตะวันตกเข้ากับพุทธวิธี โดยมีการทดลองทางคลินิก (Clinical Trial) รับรองผลโดยโรงพยาบาลของ SVSU เพื่อนำไปใช้เผยแผ่ทั่วโลกในฐานะ "Evidence-based Buddhism"

5.3 เครือข่ายการทูตภาคประชาชน (People-to-People Diplomacy Network)

การใช้ SVSU เป็นฐานปฏิบัติการในอินเดีย จะช่วยให้คณะสงฆ์ไทยสามารถเชื่อมโยงกับเครือข่าย:

เครือข่ายดลิตและ Navayana: เพื่อทำงานด้านสังคมสงเคราะห์และการศึกษา ซึ่งจะช่วยสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้กับพุทธศาสนาไทยในหมู่คนท้องถิ่น
เครือข่ายนักวิชาการนานาชาติ: ผ่านการสัมมนาและประชุมวิชาการที่ SVSU เป็นเจ้าภาพเป็นประจำ ¹¹

6. บทสรุปและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย

การเดินทางเยือน Swami Vivekanand Subharti University ของ พระ ดร.ณพลเดช มณีลังกา เมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2568 ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญยิ่งของการ "Re-engineering" ระบบการผลิตและพัฒนาพระธรรมทูตของไทย ภายใต้บริบทความร่วมมือไทย-อินเดีย ยุคใหม่ SVSU ภายใต้วิสัยทัศน์ของ Dr. Atul Krishna และการขับเคลื่อนของ Dr. Heero Hito นำเสนอแพลตฟอร์มที่สมบูรณ์แบบที่ผสมผสาน "ความศรัทธา" (Faith) เข้ากับ "ปัญญา" (Wisdom/Science) และ "การปฏิบัติจริง" (Social Engagement)

ข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (Policy Recommendations):

สถาปนาความร่วมมือระดับสถาบัน (Institutionalization): ผลักดันให้เกิดการลงนามบันทึกความเข้าใจ (MOU) อย่างเป็นทางการระหว่าง มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร) หรือสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ กับ SVSU เพื่อรับรองสถานะและโอนหน่วยกิตการศึกษา
ตั้งศูนย์ประสานงานพระธรรมทูตไทย-อินเดีย (Thai-India Dhammaduta Coordination Center): ณ SVSU เพื่อเป็นศูนย์กลางในการดูแล อำนวยความสะดวก และฝึกอบรมพระธรรมทูตไทยที่มาปฏิบัติศาสนกิจในอินเดีย
บูรณาการหลักสูตร "Navayana Studies": บรรจุเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธศาสนาแนวใหม่และบริบทสังคมอินเดียปัจจุบัน ลงในหลักสูตรพระธรรมทูต เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องและลดช่องว่างทางวัฒนธรรม
ส่งเสริมการวิจัยเชิงพื้นที่ (Area-based Research): สนับสนุนทุนวิจัยให้พระธรรมทูตศึกษาประวัติศาสตร์และโบราณคดีในพื้นที่จริง (เช่น กัมมาสธัมมะนิคม) ร่วมกับนักวิชาการอินเดีย เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ที่ไม่ใช่แค่การแปลคัมภีร์

ความร่วมมือครั้งนี้ หากได้รับการสานต่ออย่างจริงจัง จะไม่เพียงแต่ช่วยฟื้นฟูพุทธศาสนาในดินแดนพุทธภูมิ แต่ยังเป็นการเจียระไน "เพชรเม็ดงาม" คือพระธรรมทูตไทย ให้ส่องประกายด้วยแสงแห่งปัญญาและกรุณาบนเวทีโลก สมดังเจตนารมณ์แห่งการ "แสวงพุทธปัญญา พัฒนาธรรมทูตไทย" อย่างแท้จริง

ตารางที่ 2: สรุปเปรียบเทียบยุทธศาสตร์การศึกษาพระธรรมทูตแบบดั้งเดิม vs. แบบบูรณาการร่วมกับ SVSU

มิติการเปรียบเทียบ	แนวทางดั้งเดิม (Traditional Approach)	แนวทางบูรณาการใหม่ (New Integrated Approach via SVSU)
เป้าหมายหลัก	การเผยแผ่ศรัทธาและประกอบพิธีกรรมทางศาสนา	การเป็นผู้นำทางจิตวิญญาณและปัญญาที่แก้ปัญหาสังคมได้ (Spiritual & Intellectual Leadership)
ทักษะภาษา	เน้นภาษาไทยและบาลีไวยากรณ์	เน้นภาษาอังกฤษวิชาการ (Academic English) และภาษาท้องถิ่น (ฮินดี/ทิเบต)
วิธีการเรียนรู้	การท่องจำและบรรยาย (Rote Learning & Lecture)	การวิจัย (Research), การคิดวิเคราะห์ (Critical Thinking) และสหวิทยาการ (Interdisciplinary)
บทบาททางสังคม	ผู้รับการสักการะและเป็นศูนย์รวมจิตใจ	นักพัฒนาชุมชน (Community Developer) และผู้ส่งเสริมสันติภาพ (Peace Builder)
กลุ่มเป้าหมาย	ชุมชนคนไทยในต่างแดน	ชาวต่างชาติ, ปัญญาชน, และกลุ่มคนท้องถิ่น (เช่น ชาวดลิต)

การเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ (Paradigm Shift) นี้ จะเป็นกุญแจสำคัญที่ทำให้ "Soft Power" ของพุทธศาสนาไทย มีความเข้มแข็ง ยั่งยืน และเป็นที่ยอมรับในระดับสากลอย่างแท้จริ

siampongsnews