วันศุกร์ที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2569

"ดร.มหานิยม" หนุนปฏิรูปคณะสงฆ์ไทยยุคดิจิทัล ชูโมเดลทางสายกลางตามพระสังฆราโชบาย

ท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างของสังคมไทยในทศวรรษที่สามของศตวรรษที่ 21 ประเด็น “การปฏิรูปคณะสงฆ์ไทย” ได้กลายเป็นวาระสาธารณะที่เชื่อมโยงทั้งมิติศรัทธา เทคโนโลยี และการเมืองอย่างแยกไม่ออก วิกฤตศรัทธาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นคดีเงินทอนวัด กรณีอื้อฉาวของพระสงฆ์ที่ถูกเปิดโปงผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ตลอดจนปัญหาการจัดการทรัพย์สินศาสนสมบัติ ได้สั่นคลอนความเชื่อมั่นของพุทธศาสนิกชนอย่างไม่เคยปรากฏมาก่อน

ในบริบทดังกล่าว สนามเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร จังหวัดสกลนคร เขต 2 กลายเป็นพื้นที่น่าจับตา เมื่อ ดร.มหานิยม เวชกามา หรือ ดร.นิยม เวชกามา ผู้สมัครหมายเลข 6 จาก พรรคโอกาสใหม่ นำเสนอจุดยืนในฐานะนักการเมืองที่ประกาศตนเป็น “ผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนา” พร้อมวิสัยทัศน์การปฏิรูปคณะสงฆ์เชิงโครงสร้างให้สอดรับกับยุคดิจิทัล ภายใต้กรอบ พระสังฆราโชบาย ที่เน้นความเรียบร้อย ดีงาม และการสงเคราะห์โลก

จากนักวิชาการพุทธจิตวิทยาสู่เวทีการเมือง

จุดเด่นของ ดร.มหานิยม อยู่ที่ภูมิหลังทางวิชาการและประสบการณ์เชิงนโยบาย ท่านสำเร็จการศึกษาระดับพุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (พุทธจิตวิทยา) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ผสานองค์ความรู้ด้านกฎหมาย รัฐศาสตร์ และจิตวิทยาเชิงพุทธ ทำให้การมองปัญหาคณะสงฆ์ไม่หยุดอยู่เพียงกรอบ “ถูก–ผิด” ทางกฎหมาย แต่ลงลึกถึงมิติของเจตนา สภาวะจิต และโครงสร้างที่เอื้อต่อการเสื่อมศรัทธา

มุมมองดังกล่าวสะท้อนผ่านบทบาทในอดีตของท่านในฐานะที่ปรึกษาด้านพระพุทธศาสนาของรัฐสภา โดยมักเน้นการแยกแยะระหว่าง “บุคคล” กับ “สถาบัน” พร้อมย้ำว่าการแก้ปัญหาต้องคุ้มครองพระสงฆ์ผู้บริสุทธิ์ไปพร้อมกับการจัดการผู้กระทำผิดอย่างเป็นธรรม

พรรคโอกาสใหม่ กับนโยบายศาสนาเชิงบริหาร

การย้ายสังกัดทางการเมืองสู่ พรรคโอกาสใหม่ ถูกมองว่าไม่ใช่เพียงการเปลี่ยนสีเสื้อ แต่เป็นการเลือกแพลตฟอร์มที่เอื้อต่อการขับเคลื่อนนโยบายศาสนาเชิงบริหาร พรรคซึ่งชูนโยบาย “โอกาสสำหรับคนไทยทุกคน” เน้นการลดความขัดแย้งทางอุดมการณ์ และการแก้ปัญหาเชิงระบบอย่างเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับเป้าหมายของ ดร.มหานิยม ที่ต้องการผลักดันการปฏิรูปคณะสงฆ์แบบ “ผ่าตัดโครงสร้าง” มากกว่าการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า

วิกฤตศรัทธาในยุคดิจิทัล: บทเรียนจากระบบรัฐ

หนึ่งในกรณีศึกษาที่ถูกหยิบยกคือเหตุการณ์ “พระคิ้วเทปดำ” ซึ่งสะท้อนความล้มเหลวของระบบดิจิทัลภาครัฐที่ขาดความเข้าใจบริบททางศาสนา กรณีดังกล่าวถูกใช้เป็นตัวอย่างว่าการปฏิรูปดิจิทัลในคณะสงฆ์ไม่อาจเป็นการบังคับใช้เทคโนโลยีแบบตัดขาดจากพระธรรมวินัย หากต้องออกแบบระบบที่เคารพอัตลักษณ์สมณะและวัฒนธรรมพุทธ

ขณะเดียวกัน ปัญหาอาชญากรรมทางเศรษฐกิจภายใต้ผ้าเหลือง ตั้งแต่คดีเงินทอนวัด การฟอกเงิน ไปจนถึงอาชญากรรมไซเบอร์ ถูกวิเคราะห์ว่าเกิดจากโครงสร้างการตรวจสอบที่อ่อนแอและการขาดภูมิคุ้มกันทางดิจิทัลของคณะสงฆ์ มากกว่าจะเป็นความล้มเหลวของหลักธรรม

ข้อเสนอปฏิรูป: เทคโนโลยีควบคู่ธรรมาภิบาล

ดร.มหานิยม เสนอแนวคิดปฏิรูปที่สอดรับกับพระสังฆราโชบาย อาทิ บัตรประจำตัวพระอัจฉริยะ (Smart Monk ID) เพื่อสร้างฐานข้อมูลกลาง ป้องกันพระปลอมและการแฝงตัวหนีคดี โดยให้คณะสงฆ์เป็นผู้ถือครองข้อมูล ศูนย์พิทักษ์พระวินัยและรับเรื่องร้องเรียน ทำหน้าที่คัดกรองข้อร้องเรียน แยกข่าวจริง–ข่าวปลอม และคุ้มครองพระผู้บริสุทธิ์ การใช้ AI เพื่อการศึกษาและเผยแผ่ธรรม ตั้งแต่การแปลพระไตรปิฎก การพัฒนา Dhamma Chatbot ไปจนถึงการยกระดับทักษะดิจิทัลของพระสงฆ์

ในประเด็น พุทธพาณิชย์และวัตถุมงคล ดร.มหานิยม เลือกยืนบนจุดยืนทางสายกลาง มองว่าวัตถุมงคลเป็นกุศโลบายทางจิตวิทยาที่มีรากทางประวัติศาสตร์ แต่จำเป็นต้องมีการกำกับดูแลในยุคอีคอมเมิร์ซ เพื่อป้องกันการหลอกลวงและการฟอกเงิน พร้อมผลักดันให้พัฒนาเป็น “Soft Power” ทางวัฒนธรรมที่โปร่งใสและคืนประโยชน์สู่ชุมชน

ตัวแปรสำคัญของสนามเลือกตั้ง

โดยสรุป ดร.มหานิยม เวชกามา กำลังนำเสนอโมเดลการปฏิรูปคณะสงฆ์แบบ “ทางสายกลาง” ที่ผสานศรัทธาดั้งเดิมเข้ากับการบริหารจัดการสมัยใหม่ เป้าหมายไม่ใช่เพียงชัยชนะทางการเมืองในสกลนคร เขต 2 แต่คือการเสนอ “ทางรอด” ของพระพุทธศาสนาไทยท่ามกลางแรงปะทะของโลกดิจิทัลและความเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21 ซึ่งจะได้รับการตอบรับจากประชาชนมากน้อยเพียงใด ย่อมเป็นบททดสอบสำคัญของนโยบายศาสนาในสนามเลือกตั้งครั้งนี้

วิเคราะห์มุมมอง ดร.มหานิยม เวชกามา ผู้สมัครสส.สกลนคร เขต 2 เบอร์ 6 พรรคโอกาสใหม่ ต่อการปฏิรูปคณะสงฆ์ไทยในยุคดิจิทัลตามพระสังฆราโชบาย

บทนำ: ภูมิทัศน์ศรัทธาและการเมืองในจุดเปลี่ยนผ่าน

ในทศวรรษที่ 3 ของศตวรรษที่ 21 ประเทศไทยกำลังเผชิญกับความท้าทายเชิงโครงสร้างที่ซับซ้อนและลึกซึ้งที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์ร่วมสมัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปริมณฑลของ "พุทธจักร" ที่ซึ่งศรัทธาดั้งเดิมปะทะกับพลวัตของโลกสมัยใหม่และเทคโนโลยีสารสนเทศ (Digital Disruption) สถานการณ์วิกฤตศรัทธาที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาทิ คดีทุจริตเงินทอนวัด (Temple Fraud) ¹, กรณีอื้อฉาวของสมณะที่ถูกเปิดโปงผ่านสื่อสังคมออนไลน์ ³, และปัญหาการจัดการทรัพย์สินศาสนสมบัติ ได้สร้างแรงกระเพื่อมที่สั่นคลอนเสถียรภาพของสถาบันสงฆ์ไทยอย่างที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน

ท่ามกลางความผันผวนนี้ การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดสกลนคร เขต 2 กลายเป็นพื้นที่สังเกตการณ์ที่น่าสนใจอย่างยิ่ง เมื่อ ดร.นิยม เวชกามา (หรือที่รู้จักในวงกว้างว่า "ดร.มหานิยม") ผู้สมัครหมายเลข 6 จาก พรรคโอกาสใหม่ (New Opportunity Party) ⁵ ได้นำเสนอตัวตนในฐานะ "ผู้พิทักษ์พระพุทธศาสนา" ที่มาพร้อมกับวิสัยทัศน์ในการปฏิรูปเชิงโครงสร้าง รายงานฉบับนี้มุ่งวิเคราะห์เชิงลึกถึงมุมมอง ยุทธศาสตร์ และนัยยะทางการเมืองของ ดร.นิยม เวชกามา โดยสังเคราะห์ข้อมูลจากประวัติภูมิหลัง หลักวิชาการด้านพุทธจิตวิทยา และบริบทของนโยบาย "พระสังฆราโชบาย" เพื่อฉายภาพอนาคตของการปฏิรูปคณะสงฆ์ไทยในยุคดิจิทัล

การย้ายฐานที่มั่นทางการเมืองจากพรรคเพื่อไทยสู่ "พรรคโอกาสใหม่" ของ ดร.นิยม ⁶ มิใช่เพียงการเปลี่ยนสังกัดตามฤดูกาลเลือกตั้ง แต่สะท้อนถึงนัยยะของการแสวงหาแพลตฟอร์มทางการเมืองใหม่ที่เอื้อต่อการขับเคลื่อนนโยบายศาสนาแบบ "ผ่าตัดโครงสร้าง" ที่เน้นการบริหารจัดการและการแก้ปัญหาจริงตามแนวทางของหัวหน้าพรรค นายจตุพร บุรุษพัฒน์ ⁵ รายงานฉบับนี้จะเจาะลึกถึงประเด็นดังกล่าวอย่างละเอียด เพื่อตอบโจทย์การปฏิรูปที่ยั่งยืน

ส่วนที่ 1: รากฐานทางภูมิปัญญาและจุดยืนทางการเมืองของ ดร.นิยม เวชกามา

1.1 จากมหาเปรียญสู่นักวิชาการพุทธจิตวิทยา: การหล่อหลอมตัวตน

ความเข้าใจในทัศนะของ ดร.นิยม ต้องเริ่มต้นจากการวิเคราะห์รากฐานทางปัญญา ท่านมิได้เป็นเพียงนักการเมืองท้องถิ่น แต่เป็นบุคคลที่มีต้นทุนทางสังคมและทางธรรมที่เข้มข้น การสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอก พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต (สาขาพุทธจิตวิทยา) จากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (มจร.) ⁹ บ่งชี้ว่ากรอบแนวคิด (Mindset) ในการมองปัญหาศาสนาของท่าน ผสมผสานระหว่าง "นิติศาสตร์" (ในฐานะที่จบกฎหมายและรัฐศาสตร์) และ "จิตวิทยาเชิงพุทธ"

ในมิติของพุทธจิตวิทยา การแก้ปัญหาคณะสงฆ์ไม่ได้มองเพียงแค่ "ถูก" หรือ "ผิด" ตามกฎหมายบ้านเมือง แต่ต้องมองลึกถึง "เจตนา" และ "สภาวะจิต" ของผู้คนในสังคม ฐานคิดนี้ทำให้ ดร.นิยม มักแสดงบทบาทในการปกป้องพระสงฆ์จากการถูกโจมตีโดยปราศจากความเข้าใจในพระธรรมวินัย โดยเน้นย้ำเรื่องการให้โอกาสและการแยกแยะระหว่าง "บุคคล" กับ "สถาบัน" ⁹ ซึ่งเป็นจุดยืนที่สอดคล้องกับบทบาทในอดีตฐานะที่ปรึกษาอนุกรรมาธิการพิจารณาศึกษาด้านพระพุทธศาสนาฯ สภาผู้แทนราษฎร

1.2 ยุทธศาสตร์ "พรรคโอกาสใหม่" กับภารกิจพิทักษ์ศาสนา

การเข้าสังกัด พรรคโอกาสใหม่ ซึ่งมีสโลแกน "โอกาสสำหรับคนไทยทุกคน" ⁵ เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญทางยุทธศาสตร์ พรรคโอกาสใหม่ภายใต้การนำของกลุ่มข้าราชการระดับสูงและนักบริหาร ⁸ เน้นนโยบายที่ปฏิบัติได้จริงและลดความขัดแย้งเชิงอุดมการณ์ ซึ่งสอดรับกับความต้องการของ ดร.นิยม ที่ต้องการผลักดันกฎหมายและระเบียบปฏิบัติเพื่อ "คุ้มครอง" พระพุทธศาสนาโดยไม่อิงกับขั้วอำนาจทางการเมืองแบบดั้งเดิมที่อาจมีความขัดแย้งกับสถาบันสงฆ์ในอดีต

นัยยะสำคัญของการเลือกตั้งในเขต 2 สกลนคร ครั้งนี้ จึงเป็นการทดสอบว่า นโยบาย "โอกาสใหม่ทางศาสนา" ที่เน้นการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ การสร้างธรรมาภิบาลในวัด และการดูแลสวัสดิการพระสงฆ์ จะได้รับการตอบรับจากฐานเสียงชาวพุทธในภาคอีสานมากน้อยเพียงใด โดยเฉพาะในบริบทที่ประชาชนต้องการเห็นความเปลี่ยนแปลงที่เป็นรูปธรรมในการจัดการปัญหาทุจริตและการเสื่อมศรัทธา

ส่วนที่ 2: วิกฤตศรัทธาเชิงโครงสร้างและพลวัตในยุคดิจิทัล (Digital Sangha Crisis)

2.1 ความล้มเหลวของการบูรณาการเทคโนโลยีภาครัฐ: กรณีศึกษา "พระคิ้วเทปดำ"

หนึ่งในภาพสะท้อนที่ชัดเจนที่สุดของความล้มเหลวในการเชื่อมต่อนโยบายรัฐเข้ากับวิถีสมณะ คือกรณี "พระคิ้วเทปดำ" ที่เกิดขึ้นและกลายเป็นกระแสไวรัล ¹⁴ เหตุการณ์ที่พระสงฆ์ต้องนำเทปพันสายไฟมาติดเป็นคิ้วปลอมเพื่อผ่านระบบสแกนใบหน้า (Face Recognition) ในการใช้สิทธิบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ แสดงให้เห็นถึง "ความบกพร่องโดยการออกแบบ" (Design Flaw) ของระบบดิจิทัลภาครัฐที่ขาดความเข้าใจในบริบททางวัฒนธรรมและศาสนา (Cultural Sensitivity)

สำหรับ ดร.นิยม ซึ่งมีนโยบายสนับสนุนการใช้เทคโนโลยีเพื่อศาสนา ¹⁶ กรณีนี้เป็นกรณีศึกษาสำคัญที่ชี้ให้เห็นว่า "การปฏิรูปดิจิทัล" (Digital Transformation) ในวงการสงฆ์ ไม่ใช่เพียงการบังคับใช้เทคโนโลยี แต่ต้องเป็นการออกแบบเทคโนโลยีที่เคารพพระธรรมวินัย การที่ระบบ AI ของรัฐจำแนกบุคคลไม่ได้เพราะไม่มีคิ้ว สะท้อนว่าฐานข้อมูลและการพัฒนาอัลกอริทึมยังขาดข้อมูลที่ครอบคลุมกลุ่มประชากรพระสงฆ์กว่า 300,000 รูป ซึ่งเป็นช่องว่างที่พรรคโอกาสใหม่สามารถนำเสนอแนวทางแก้ไขได้

2.2 อาชญากรรมทางเศรษฐกิจภายใต้ผ้าเหลือง: บทเรียนจากคดีทุจริต

สถานการณ์การทุจริตในวงการสงฆ์มีความซับซ้อนและรุนแรงขึ้นตามลำดับ ข้อมูลจากการสืบสวนสอบสวนในช่วงปี 2560-2568 เผยให้เห็นรูปแบบอาชญากรรมที่พัฒนาไปไกลกว่าการรับเงินบริจาคธรรมดา:

คดีเงินทอนวัด (Temple Fraud): เป็นการร่วมมือกันทุจริตระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐ (พศ.) และพระผู้ใหญ่ในการเบิกจ่ายงบประมาณแผ่นดิน ¹ ซึ่งสร้างความเสียหายต่อความเชื่อมั่นในระบบราชการสงฆ์อย่างรุนแรง
การฟอกเงินและอาชญากรรมไซเบอร์: กรณีเจ้าอาวาสระดับสูงยักยอกเงินกว่า 300 ล้านบาทไปเล่นพนันออนไลน์ ¹⁷ และกรณีพระผู้ดูแลผู้ป่วยเอดส์ที่ถูกกล่าวหาเรื่องการฉ้อโกงประชาชนมูลค่ามหาศาล ⁴ ชี้ให้เห็นว่าวัดกำลังกลายเป็นแหล่งพักเงินและเป้าหมายของมิจฉาชีพที่ใช้ความศรัทธาเป็นเครื่องมือ

ในมุมมองของนักพุทธจิตวิทยาอย่าง ดร.นิยม ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากความล้มเหลวของหลักธรรม แต่เกิดจาก "โครงสร้างการตรวจสอบ" ที่อ่อนแอและการขาดความรู้เท่าทันเทคโนโลยีของพระสงฆ์ ทำให้ตกเป็นเหยื่อหรือผู้กระทำผิดได้ง่าย ท่านจึงมักเน้นย้ำเรื่องการให้ความรู้และการสร้างภูมิคุ้มกันทางปัญญาแก่คณะสงฆ์ ¹⁶

ส่วนที่ 3: ยุทธศาสตร์การปฏิรูปคณะสงฆ์ตามพระสังฆราโชบายในยุคดิจิทัล

การปฏิรูปคณะสงฆ์ตามแนวพระสังฆราโชบายของสมเด็จพระสังฆราช เน้นความเรียบร้อย ดีงาม และการสงเคราะห์โลก ดร.นิยม เวชกามา ในฐานะผู้สมัคร ส.ส. พรรคโอกาสใหม่ ได้วางแนวทางที่สอดรับกับนโยบายดังกล่าวผ่านกลไกทางกฎหมายและเทคโนโลยี ดังนี้:

3.1 บัตรประชาชนพระอัจฉริยะ (Smart Monk ID Card): นวัตกรรมเพื่อการคัดกรอง

ข้อเสนอเรื่องการจัดทำฐานข้อมูลพระภิกษุและบัตรสมาร์ทการ์ด ¹⁸ เป็นหัวใจสำคัญของการปฏิรูปเชิงข้อมูล (Data-Driven Reform)

วัตถุประสงค์เชิงยุทธศาสตร์: เพื่อสร้างฐานข้อมูลกลาง (Centralized Database) ที่เชื่อมโยงข้อมูลการบวช ประวัติอาชญากรรม และสถานะทางสมณศักดิ์ เข้าด้วยกัน เพื่อป้องกันปัญหา "อลัชชี" หรือผู้ที่หนีคดีมาบวช และสกัดกั้นพระปลอมที่ออกเรี่ยไรเงิน
การประยุกต์ใช้: ดร.นิยม มีแนวโน้มที่จะสนับสนุนให้บัตรนี้เชื่อมโยงกับระบบสาธารณสุขและการรักษาพยาบาล เพื่อให้พระสงฆ์เข้าถึงสิทธิได้โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนที่ยุ่งยากหรือขัดต่อพระวินัย (เช่น การสแกนหน้าแบบกรณีคิ้วเทปดำ)
ความท้าทาย: ต้องระมัดระวังเรื่องการละเมิดสิทธิส่วนบุคคลและการติดตามตัว (Surveillance) ที่อาจถูกมองว่าเป็นการควบคุมทางศาสนาโดยรัฐ ²¹ ดร.นิยม อาจเสนอให้คณะสงฆ์เป็นผู้ถือครองกุญแจข้อมูล (Data Custodian) โดยรัฐเป็นเพียงผู้สนับสนุนระบบ

3.2 ศูนย์พิทักษ์พระวินัยและระบบรับเรื่องร้องเรียน (Monk Misconduct Complaint Centre)

การจัดตั้งศูนย์รับเรื่องร้องเรียนการทำผิดพระวินัย ³ เป็นกลไกที่จำเป็นในการสร้างความโปร่งใส

บทบาท: ทำหน้าที่เป็น "Filter" คัดกรองเรื่องร้องเรียน แยกแยะระหว่างข่าวปลอม (Fake News) กับการกระทำผิดจริง ก่อนส่งเรื่องให้คณะผู้ปกครองสงฆ์พิจารณา
จุดยืนของ ดร.นิยม: ท่านสนับสนุนให้มีกระบวนการที่รวดเร็วและเป็นธรรม โดยต้องมีบทลงโทษสำหรับผู้ที่ร้องเรียนเท็จเพื่อกลั่นแกล้งพระสงฆ์ ซึ่งเป็นปัญหาที่พบบ่อยในความขัดแย้งระดับท้องถิ่น ³ การมีศูนย์นี้จะช่วยลดภาระของตำรวจและทำให้การจัดการปัญหาจบลงภายในกระบวนการสงฆ์ตามพระธรรมวินัย (นิคหกรรม) ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

3.3 การปฏิรูปการศึกษาและเผยแผ่ธรรมด้วย AI

ในเอกสารอ้างอิง ¹⁶ ระบุถึงวิสัยทัศน์ของ ดร.นิยม ในการเพิ่มประสิทธิภาพการเผยแผ่ศาสนาในยุโรปและเวทีโลกโดยใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI)

โอกาส: การใช้ AI ในการแปลพระไตรปิฎก การตอบคำถามธรรมะเบื้องต้น (Dhamma Chatbot) และการวิเคราะห์ข้อมูลความสนใจของพุทธศาสนิกชน เพื่อออกแบบเนื้อหาธรรมะที่ตรงกลุ่มเป้าหมาย
การเตรียมความพร้อม: ต้องมีการอบรม "ทักษะดิจิทัล" (Digital Literacy) ให้แก่พระสังฆาธิการและสามเณร เพื่อให้รู้เท่าทันสื่อและไม่ตกเป็นเหยื่อของอาชญากรรมไซเบอร์

ส่วนที่ 4: พุทธพาณิชย์ วัตถุมงคล และ Soft Power: มุมมองเชิงวิพากษ์

4.1 จิตวิทยาของวัตถุมงคล: จาก "สมเด็จโต" สู่ตลาดดิจิทัล

ดร.นิยม มีพื้นฐานความเข้าใจเรื่อง "พุทธจิตวิทยา" อย่างลึกซึ้ง ซึ่งทำให้ท่านมีมุมมองต่อวัตถุมงคลที่แตกต่างจากนักวิชาการสายปฏิรูปสุดโต่ง ท่านมองว่าวัตถุมงคลและพระเครื่องเป็น "กุศโลบาย" (Skillful Means) ในการยึดเหนี่ยวจิตใจ ซึ่งมีรากฐานมายาวนานตั้งแต่สมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

มรดกทางประวัติศาสตร์: การสร้างพระสมเด็จวัดระฆังของ สมเด็จพุฒาจารย์ (โต พรหมรังสี) ²³ ในอดีตมีวัตถุประสงค์เพื่อแจกจ่ายให้ทหารไปรบหรือเพื่อสืบอายุพระศาสนา มิใช่เพื่อการค้ากำไรเชิงธุรกิจ การที่วัตถุเหล่านั้นมีมูลค่ามหาศาลในปัจจุบันเป็นผลมาจากกลไกตลาดและความศรัทธาที่สะสมมา
มุมมองต่อพุทธพาณิชย์: ดร.นิยม ไม่ปฏิเสธการมีอยู่ของพุทธพาณิชย์ แต่เน้นการ "จัดการ" (Management) ²⁷ ท่านน่าจะสนับสนุนแนวทางที่เปลี่ยน "พุทธพาณิชย์" ให้เป็น "พุทธศิลป์" และ "Soft Power" ของไทย ที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวและสร้างรายได้ให้ชุมชนรอบวัด โดยมีเส้นแบ่งที่ชัดเจนระหว่าง "ความศรัทธา" กับ "ความงมงาย"

4.2 การกำกับดูแลตลาดวัตถุมงคลในยุค E-Commerce

ในยุคที่วัตถุมงคลถูกซื้อขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์และมีการไลฟ์สด ²⁹ ความเสี่ยงเรื่องการหลอกลวงและการบิดเบือนสรรพคุณ (Overclaim) มีสูงมาก

ข้อเสนอเชิงนโยบาย: พรรคโอกาสใหม่และ ดร.นิยม อาจเสนอให้มีการจัดทำทะเบียนวัตถุมงคล (คล้าย อย. พระเครื่อง) หรือการรับรองโดยวัดต้นสังกัดที่ตรวจสอบได้ผ่าน Blockchain เพื่อยืนยันความแท้จริงและวัตถุประสงค์การจัดสร้างที่โปร่งใส (นำเงินไปทำอะไร) ซึ่งจะช่วยลดปัญหาการฟอกเงินผ่านการเช่าพระเครื่องได้อีกทางหนึ่ง

ส่วนที่ 5: บทสรุปและข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย (Conclusion & Recommendations)

จากการวิเคราะห์ข้อมูลรอบด้าน สรุปได้ว่า ดร.นิยม เวชกามา ในสีเสื้อ พรรคโอกาสใหม่ กำลังนำเสนอโมเดลการปฏิรูปคณะสงฆ์แบบ "ทางสายกลาง" (The Middle Path Reform) ที่ผสานระหว่างการอนุรักษ์ศรัทธาดั้งเดิมกับการบริหารจัดการสมัยใหม่ โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการปกป้องพระพุทธศาสนาให้ดำรงอยู่ได้อย่างสง่างามในโลกดิจิทัล

ตารางสรุป: เปรียบเทียบแนวทางการปฏิรูปดั้งเดิม vs. แนวทาง "โอกาสใหม่" ของ ดร.นิยม

มิติการปฏิรูป (Reform Dimension)	แนวทางดั้งเดิม (Traditional Approach)	แนวทาง "โอกาสใหม่" (New Opportunity Approach)
การระบุตัวตน (Identity)	ใบสุทธิกระดาษ, ปลอมแปลงง่าย	Smart Monk Card เชื่อมโยงฐานข้อมูลรัฐ-สงฆ์, ตรวจสอบประวัติอาชญากรรม ¹⁹
การเงินและบัญชี (Finance)	เงินสด, บัญชีเจ้าอาวาส (เสี่ยงทุจริต)	E-Donation & Corporate Governance ในวัด, ตรวจสอบได้, โปร่งใส ⁴
การจัดการปัญหา (Crisis Mgmt)	ตั้งกรรมการสอบสวนล่าช้า, ปิดข่าว	Monk Misconduct Centre รวดเร็ว, แยกแยะข่าวจริง/ปลอม, คุ้มครองผู้บริสุทธิ์ ³
วัตถุมงคล (Amulets)	ปล่อยเสรี หรือ ห้ามเด็ดขาด (สุดโต่ง)	Regulated Soft Power ส่งเสริมเป็นพุทธศิลป์, ควบคุมโฆษณาเกินจริง, มีทะเบียนรุ่น ³⁰
เทคโนโลยี (Technology)	ตามไม่ทัน, ตกเป็นเหยื่อ (AI, Fake News)	Dhamma AI & Literacy พัฒนาทักษะพระสงฆ์, ใช้ AI เผยแผ่ธรรม ¹⁶

ข้อเสนอแนะเชิงยุทธศาสตร์เพื่อการขับเคลื่อน (Strategic Recommendations)

ปฏิรูปกฎหมายคณะสงฆ์ (Legal Reform): ผลักดันการแก้ พ.ร.บ. คณะสงฆ์ ให้เอื้อต่อการกระจายอำนาจ (Decentralization) และให้อำนาจองค์กรสงฆ์ในการจัดการปัญหาภายในได้รวดเร็วขึ้น โดยลดการแทรกแซงที่ไม่จำเป็นจากฝ่ายการเมือง แต่เพิ่มกลไกตรวจสอบภาคประชาชน
สร้างภูมิคุ้มกันดิจิทัล (Digital Immunity): จัดตั้งกองทุนเพื่อการศึกษาพระปริยัติธรรมแผนกสามัญที่เน้นวิชาชีพและเทคโนโลยี เพื่อให้ศาสนทายาทมีความรู้เท่าทันโลกยุคใหม่ ไม่ตกเป็นเหยื่ออาชญากรรมไซเบอร์
โมเดลเศรษฐกิจฐานบุญ (Merit-Based Economy): ส่งเสริมให้วัดเป็นศูนย์กลางการพัฒนาชุมชน (Community Center) อย่างแท้จริง โดยรายได้จากวัตถุมงคลและศรัทธาต้องถูกจัดสรรคืนสู่สังคมในรูปแบบสวัสดิการชุมชน ทุนการศึกษา และสาธารณสุข ซึ่งจะช่วยลดข้อครหาเรื่องพุทธพาณิชย์และสร้างความยั่งยืนให้แก่ศรัทธา

ดร.มหานิยม เวชกามา จึงเป็นตัวแปรสำคัญในสนามเลือกตั้งสกลนคร เขต 2 ที่ไม่เพียงนำเสนอตัวบุคคล แต่กำลังนำเสนอ "ทางรอด" ของพุทธศาสนาไทยภายใต้พายุแห่งความเปลี่ยนแปลงในศตวรรษที่ 21

siampongsnews